Taranaki Conflict Reports




35

150 ranei, o ratou i mate rawa, me ratou i tu. Tokotoru anake o te pakeha
\ni mate, 14 i tu. I te ata nei ka rangonga te tangi o te pu, me te mahi o te
\nhaka maori i roto o te maori, kau oti i a ratou tetahi Pa, kahore i matara i
\nta te Pakeha, kei te puke, huaina ana ko Huri. E ki ana te Paraone kei te
\nkohikohi nga maori i o ratou tupapaku. 14 o nga kaane ki tonu. Tenei nga
\nrangatira kua mate; No Taranaki, ko Paora Kukutai, ko Paratene
\nKopara, Perere, Pakau, Taraia, Tawana Ngue, Hatawira, Wata Temeia,
\n(no Waikato) Hapurona, me etahi atu ano. Ka tini ratou o Ngatiruanui i
\nmate, ko te Hanatau raua ko Inahaira i mate rawa. Tenei ano etahi i tu,
\nkahore i tino mate, ko Parenga Kingi, Hohepa to Rata, Te Rewete Teia,
\nArama Karaka, Wipata, Mohi Te wai wonga, Te Kouiti, Kerema, tamaiti,
\no Manahi, Te Karira, Wi Rapa, Horomona Iahuiangi, Paratene te Kamanga,
\nme te tini noa atu. Kei te tanu nga maori.

\nParaire 30, Ka tae mai a Tamati Wiremu, korero ana i nga tangata i
\nmate. Ka haere te manawa, a te Naiha, ki Warea. Tukua kautia ana te
\npunga, ka puhia mai e te maori, ka kokiritia atu nga mea whakaka ki roto
\no te Pa. Meinga ana kua wati nga maori ki raro ki nga Pa o tera taha
\no te awa.

\nKei te takoto marie ano a Waitara. Ko Wi Kingi kei te hanga Pa i
\nMataetawa. Ka puta mai tetahi manawa i Popiripi, ko te “Perora,” me nga
\nhoia ki runga; kei te haere mai hoki tetahi i Pohakene, te “Airihi” me
\nte hoia ano ki runga, kua noa mai ano tetahi atu ki Akarana, ko tenei
\nhoki kei te haere mai.

\nHeoi ano ra, ka mutu ikonei te korero, ka rere mai hoki te Tima. Utaina
\nana ki runga nga wahine pakeha me nga tamariki, ki Whakatu noho ai.
\nWaiho atu ana nga whare o te taone, hei nohoanga mo nga hoia. Ka ara,
\nhoki te whawhai. Na meake kitea, kowai ranei e kaha ana, ko Kawana
\nranei, ko Wi Kingi ranei, kahore hoki a te Kawana hiahia ki te whawhai,
\nkahore ra i pai ki te whakaheke toto - manawanui ano, hua noa e mutu
\npai. Tena ko tenei, ka puta te ki whawhai, ka whawhai ano, ara te hunga
\nwhawhai. Heoi ano.

\nMokau, Maehe 26, 1860.

\nE hoa e te Makarini

\nTena koe, kua riro mai tau pukapuka; ka rongo matou ki ta Wiremu
\nKingi mahi, ka tika tau kupu, ka whakaae katoa matou ki tau kupu.
\nKei whakarongo ki ta te korero, e mea ana, ko nga rau o Waikato e
\nhaere atu ana. Whakarongo mai, e te Makarini, ko matou, ko Ngatimaniapito
\nme Waikato, e kore matou e kuare - he iwi nui matou, he iwi rangatira,
\nkua kite koe, kua mohio - ka mohio hoki koe, he iwi rapu marietanga matou
\nMa Wiremu Kingi ano e whakaoti i tana mahi he. Whakarongo mai, korua
\nko te Kawana, e noho marire matou, ka rite i nga mahi pai, e kore matou e
\npokanoa ki te he.

\nTenei tetahi tangata no matou, no nga rangatira o Ngatimaniapoto, ko
\ntana ingoa ko Timoti, ka haere ia ki te kawe atu i to matou kupu ki a
\nWiremu Kingi, kia whakamutu ia i ana mahi he. Kei tupato koutou ki
\ntenei tangata o Taranaki, kia atanoho ratou ki runga ki o ratou kainga.



Next Page →



Online Sources for this page:

VUW Te Waharoa PDF Wellington Provincial Gazette 1860, No 8





✨ LLM interpretation of page content

🪶 Events in Taranaki (continued from previous page)

🪶 Māori Affairs
Taranaki Conflict, Military Operations, Māori Relations, Battle Reports
27 names identified
  • Paora Kukutai, Deceased leader
  • Paratene Kopara, Deceased leader
  • Perere, Deceased leader
  • Pakau, Deceased leader
  • Taraia, Deceased leader
  • Ngue Tawana, Deceased leader
  • Hatawira, Deceased leader
  • Wata Temeia, Deceased leader
  • Hapurona, Deceased leader
  • Hanatau, Deceased leader
  • Inahaira, Deceased leader
  • Parenga Kingi, Survived battle
  • Hohepa to Rata, Survived battle
  • Te Rewete Teia, Survived battle
  • Arama Karaka, Survived battle
  • Wipata, Survived battle
  • Mohi Te Wai wonga, Survived battle
  • Te Kouiti, Survived battle
  • Kerema, Survived battle
  • Manahi, Survived battle
  • Te Karira, Survived battle
  • Wi Rapa, Survived battle
  • Horomona Iahuiangi, Survived battle
  • Paratene te Kamanga, Survived battle
  • Tamati Wiremu, Reported on deceased individuals
  • Wi Kingi, Building a fort
  • Timoti, Messenger to Wiremu Kingi