106

whakakino i te Pakeha. Waiho atu ena nga whakaro ma era i Taranaki. Tona kainga puhanga hau hoki tena, tona kainga pohehe o mua iho. I mua, noho kakari ana noho riri ana ona Maori ake; kakari ai ano ki a ratou ano; inaianei, tahuri ana ratou ki nga Pakeha riri ai kakari ai. Kua rongo koutou ki nga kupu a te kaumatua a Te Puni; koia ano kei a ia; ko a matou whakaaro hoki ena. Tenei ka maha o matou ngakau ki tenei hui, ina hoki ma konei ka rongo nui ai koutou i a matou whakaaro. Kei ki tetahi e, he kupu kau na matou, he waha anake : kaore. No roto no te ngakau enei nga kupu; ae, nui noa ta matou hiahia kia noho tahi tatou i runga i te rongo mau i runga i te marie.

Tenei hoki taku kupu ki nga Maori o tenei hui, kia whakaaro tahi koutou; a ki te he etahi ki te ture o te Kawanatanga, kia hopungia e koutou taua tangata kia whakawakia ai. Maku e korero, ma aku hoa hoki e korero, ki nga Maori o te takutai puta noa ki Whanganui, nga ki i kia ai ki tenei hui; a tera ratou e pai ki enei korero. Pai rawa, e nga Pakeha, pai rawa ta koutou karanga ki a matou nei, kia hui mai tatou kia rongo ai koutou i a matou whakaaro, a ko matou hoki kia rongo i a koutou. Na, ko Tairoa, he tangata whakaaro pai hoki tenei, mana e whakaae enei nga kupu aku. He-oti, ka mutu i konei aku korero ki a koutou, e aku hoa e nga pakeha; kia aroha tahi tatou kia piri tahi tatou i roto i te aroha a to tatou Ariki a Ihu Karaiti.

Na, whakatika atu ana a MATINI TE WHIWHI, ka ki:—"Tena koutou, e aku tuakana e nga Pakeha. Tenei taku kupu; ae, kia whakahangaitia e taua taku kupu kia rite rawa ki nga tikanga o tenei hui. Ina hoki, ehara i te mea ngaro; kua kitea nuitia to te iwi Maori tona kuwaretanga. No o ratou tipuna taua kuwaretanga, tuku iho tuku iho, no mua iho ano no te wa kaore ano he Pakeha kia tae mai. Tena, ka tae mai nga Pakeha ka ora tenei whenua; ae, ora rawa. Ka kotahi tonu hoki te tu o te mahi, o te ture, o te tikanga, o te noho, o te aha,—anga ake ki te tangata nui, anga iho ki te tangata iti; ahakoa Maori, ahakoa Pakeha; rite tahi, ti-kanga tahi. No reira, no te unga mai o nga Pakeha ki uta nei, ka ako tonu ai tatou i tenei A nui E nui; ara ko te ako tenei, kia noho marire tatou kia noho aroha tatou me he iwi kotahi. Na, ko tenei whakapohane e mahia mai nei ki Taranaki, ko tenei hei whakararuraru i nga whakaaro a nga Pakeha e nga Maori. Heoti, e aku hoa e nga Maori e noho nei, kua hui mai nei tatou e pai ana; ina, kia kotahi iwi tonu tatou ko nga Pakeha. I tikina hoki tatou i karangatia, kia haere mai tatou ki ko-nei korero ai i a tatou whakaaro. Pai rawa atu taua tikanga taua karanga. Kaua e kiia, ko nga Pakeha te take o tenei raru ki Taranaki; kaore, ehara i te Pakeha, he whenua te take. Heoi ano: ko tatou kia noho tahi, kia piri tahi, kia u tahi ki te tikanga pai kua kiia atu e au. Heoi ano; ka mutu aku korero."

Katahi ka maranga ki runga a HOANI TE OKORO, ka ki:—"Tena koutou e aku hoa e aku wha-naunga e nga Pakeha. Na, ko taku kupu tenei, ara no te Kuini ahau; ko taku wahine ko aku tamariki ko toku tinana katoa, no te Kuini anake. Ko koe ra, e te Kawana, ko koe ra e nga Kai-whakawa, ko koe ra e Pihopa, ko koutou hoki e nga Minita, ka matau koutou ki au. Ae, kua roa rawa hoki to koutou matauranga ki au, no koutou hoki au. Kaore au e matau ana ki tera iwi ki tera iwi, heoi ano taku matauranga ko Poneke. Kaore au e ki ana mo era e noho tawhiti ana, erangi mo-ku ake mo nga tangata hoki kei au taku nei korero; no te Kuini matou. Me he mea tena ano he kino he mahi he kei te ngakau o etahi Maori, na, ehara tena kino ki te Pakeha anate, ki au ano hoki ia. Ahakoa ko te kara o taku kiri he kara Maori, ko tuahua hoki he Maori, na, ko taku whakaaro ko taku ngakau he Pakeha. Ka tu tahi au me te Pakeha, ka mate tahi au me te Pakeha; kotahi tonu hoki maua. Katahi te korero kino, e kiia ana e, Maku ma Te Puni ranei ka aino ai ka mate ai nga Pakeha! Me pehea ra ka taca ai tena whakaaro e maua? Kia pera akoia maua ki te iwi nona o maua taonga? nga hoki to maua ora? Kaati me he pena ta korero. Erangi a Taranaki, mana e korero mai ki a koutou; ina hoki kaore he korero e ngaro ana ki tona kainga ki Otaki, ki a ia hoki. Me he mea kua rongo ia i etahi korero he, mana ano e korero mai, ekore hoki ia e huna. Heoi ano ka mutu aku korero."

Na, whakatika ana ki runga a HE-NERE TE PUNI, ka ki:—"E pa ma, e nga Pakeha, tena koutou. Koia tena, ko ena kupu kua rongo na