3254

D.—NGA PARU O TE MARAE.

27. Kaua rawa he hamuti, he mea rukenga, he otaota haunga ranei e whiua e whakatakotoria, e tukuna ranei kia heke ki roto ki tetahi puna wai, ki tetahi awa ranei e rere ana ma roto ma te taha ranei o tetahi kainga Maori mehemea tauta awa e meatia ana hei wai inu hei wai kai ranei ma nga tangata o tauta kainga o tetahi atu kainga e tu tahi ana, e takoto tahi ana ranei i te taha o tauta puna, awa ranei.

28. E kore rawa e paingia tetahi tangata nona tetahi whare, e noho ana ranei i roto i tetahi whare i roto i tetahi kainga Maori, kia tuku i etahi hamuti, mea rukenga, otaota haunga, i etahi atu mea kino ranei kia haupu ana, kia takoto ana ranei i te marae, i nga taha ranei o tauta kainga e whai putake mai ai mo tetahi mate, e puta mai ai ranei he haunga.

29. Kaua e tanumia he hoiho, he kau, he hipi, he kuri, tetahi atu kararehe ranei ki roto i te rohe o tetahi kainga Maori.

30. Kaore e pai kia whiua, kia waihotia ranei he kararehe kua mate kia rukea, kia waihotia ranei he hamuti mea rukenga ranei, otaota haunga ranei era atu mea kino ranei ki runga i tetahi wahi i roto i tetahi kainga Maori e whai take ai kia pa mai he mate.

31. Ma ia tangata nona, he kainoho ranei no tetahi whare o tetahi kainga Maori e mea kia haria nga mea rukenga nga otaota ki te wahi kua whea mo tauta kainga Maori e te Kaunihera e te Komiti ranei a mehemea ki te kore he wahi pera me tanu me tahutahu ranei ki runga i tana ake tekiona i runga i te tikanga e kore ai e pa he mate ki etahi atu.

32. Ki te takahi te tangata i tetahi o nga paero 27, 28, 29, me 30 ka ahei kia whainatia ia kia utu i te moni kia kaua e neke atu i te rima (£5) pauna.

E.—WHANGAITANGA KARAREHE.

33. E kore e pai tetahi tangata kia whangai, kia tuku ranei i etahi poaka kia haere noa ana i roto i tetahi kainga Maori, ki te tiaki poaka ranei e whai putake mai ai mo tetahi mate, i runga ranei i tauta whangaitanga ka paruparu te wai inu, a mea ake ranei meatia hei wai inu, wai kai, wai ranei mo tetahi whare tuunga miraka; e kore ano hoki tetahi tangata, i muri iho o te paahitanga o tenei paero, e paingia kia waiho kia tu ana tetahi whare poaka ki tetahi wahi e hoki iho ana i te 150 putu te tawhiti atu i tetahi whare, i tetahi whare noho, whare kura ranei, i tetahi atu whare ranei e whakaarohia ana hei wahi tuunga kai, takanga kai ranei ma nga tangata, a kia kaua e hoki iho i te 50 putu te tawhiti atu i te rori, i te rohe ranei o tetahi kainga e nohoia ana e te tangata.

F.—NGA WHARE-PAKU.

Nga Huarahi Whakahaere mo nga Whare-paku.

34. Me hanga e te tangata nona tetahi whare, e noho ana ranei i roto i tetahi whare, he whare-paku mo toha kainga.

35. Ki te hangaia e tetahi tangata he whare-paku mo tetahi kainga, me hanga tauta whare-paku ki tetahi wahi kia kaua e hoki iho i te 10 putu te tawhiti atu i tetahi ruuma e nohoia ana e te tangata, i tetahi ruuma ranei e whakaarohia ana hei wahi tuunga kai.

36. (a) Ka whai hara te tangata e hanga ana i tetahi whare-paku mo tetahi kainga mehe mea ka hangaia e ia tauta whare-paku ki tetahi wahi e hoki iho ana i te 40 putu te tawhiti atu i tetahi puna wai, awa wai ranei e inumia ana, meake ranei ka tikina atu i reira he wai inu, he wai kai ranei ma nga tangata, mehe mea ranei ka hangaia te whare-paku ki tetahi wahi e poke ai tauta wai.

(b) Ko nga whare-paku whai wai ka pai noa atu, kia honoa atu ki tetahi whare noho a ko ia whare-paku kia nui te whai wai mo nga wa katoa hei horoi hei hari i nga mea kino a ko te paipa hari i aua mea kino me hono atu ki te paipa mai hari mea kino (sewer) ki tetahi wahi ranei i rongoatia hei tuunga mea kino ki tetahi wahi ranei hei tuunga mea kino e whakaaetia e te Kai-tirotoiro o te Ora. Ko te katoa o nga mahi awakeri, honohonotanga, a o nga paipa me era atu mahi pera me mahi kia rite ki ta te kai-tirotoiro i pai ai.

37. Ko nga whare-paku katoa me hanga kia pai tonu, kia kaha ano hoki. Me mahi hoki he wahi puareare kia tata ake ki te tuanui hei urunga mai mo te hau o waho, mo te hau pai. Me mahi kia kapi katoa nga tara o te whare-paku, a me mahi hoki he tatau.

38. Ma te tangata e noho ana i tetahi kainga he whare-paku to reira e tiaki pai, e whakaora, e horoi, e mea ranei kia takoto ma tauta whare-paku.

39. Ma te tangata nona, e noho ana ranei i roto i tetahi whare kua oti nei te hanga he whare-paku mo reira, e riringi e mea ranei kia ruiruia he oneone maroke he para kaninga rakau ranei, he pungarehu ranei kia ngaro iho ai nga hamuti, kia kore ai hoki e puta ake he haunga o reira.

Nga Huarahi Whakahaere mo nga Whare-paku-oko.

40. I te wahi he whare-paku-oko kei reira, ko te mahinga me te horoinga me whakahaere i runga i te huarahi e whai ake nei:

(a) Ki te hanga tetahi tangata i tetahi whare-paku-oko mo tetahi kainga me hanga e ia tauta whare-paku-oko ki tetahi wahi a i runga ano i te ahuatanga e tanga-tanga ai te haere atu o te tangata ki reira, ki te whakapai, ki te hari ke ranei i nga hamuti o tauta whare-paku.

(b) Ko te nohoanga o tauta whare-paku-oko, ko te puare o tauta nohoanga me te wahiu tuwhera i raro iho o tauta nohoanga me ata whakarite te mahi ki te huarahi e tangatanga ai te tango ake i te oko tuunga hamuti ara kia kaua e hoki iho i te kotahi putu te roa, te whanui, me te hohonu; he mea ata whakariterite a whakaturia ai ki raro o tauta nohoanga, kia tu hangai hoki kia kore ai e maringi ke ki te puroa, e heke ke atu ai ranei ki nga taha o tauta wahiu tuwhera i raro iho o tauta nohoanga, kia whaiti ai ranei te heke o nga kino ki roto ki te oko hamuti, ina tukuna rukea atu ranei ma roto i te puare o tauta nohoanga.

(c) Me ata hanga te nohoanga o tauta whare-paku-oko kia taea ai tauta nohoanga katoa, tetahi wahiu rahi ranei te whakatuwhera kia tangatanga ai te tae iho ki te wahiu tuwhera o raro iho i te nohoanga horoi ai, ki te hari ke atu ranei i reira, ki te whakahangai ranci i te tu ki reira o te oko hamuti e tika ana mo reira.

(d) Ko te oko tuunga hamuti mo ia whare-paku-oko me hanga i tetahi mea kaha i runga ano ia i tetahi tauira e kore ai e tuturu e maringi ke ranei nga paru o tauta oko. Me hanga hoki he taupoki hei tutaki iho i te puare o te nohoanga, a me waiho tonu hoki tauta taupoki kia mau ana i nga wa katoa e takoto watea ana tauta nohoanga.

41. Ma te tangata e noho ana i roto i tetahi whare e mea kia ringihia a kia horoia hoki nga oko tuunga hamuti o nga whare-paku-oko o tauta kainga. Kia kotahi te horoinga i te wiki; otiiia mehemea ka tere tonu te ki o tauta oko tuunga hamuti, me maha atu nga horoinga i tauta oko i te wiki kia kore ai e puta ake nga kino ki waho.

42. E kore rawa e pai kia tapuketia e tetahi tangata he hamuti ki tetahi wahi ke atu, engari ki roto ano ki tetahi rua keri; a me kaua e hoki iho i te ono inihi te matotoru o te oneone tapuke ki te hangaitanga ki runga o te rua ina tapuketia tauta rua.

43. Kaua rawa e tapuketia he hamuti ki tetahi wahi kei raro iho i te 50 putu te tawhiti atu i tetahi whare noho, i te 60 putu ranei te tawhiti atu i tetahi puna wai. Ka ahei noa atu te mea i tetahi rua hei paepae hamuti, haunga ia te oko tuunga hamuti, mehemea ano hoki ka kore he kino o reira e heke atu ke tetahi wai whenua. Me hanga hoki he taupoki hei tutaki iho i te puare o te nohoanga, a me waiho tonu hoki tauta taupoki kia mau ana i nga wa katoa e takoto watea ana tauta nohoanga. Ko te nohoanga me nga taha, i raro o tauta nohoanga, arai iho i tauta rua, me ata mahi kia kore ai e uru he rango ki roto ki tauta rua. Me kaua rawa e tukuna kia eke ake te teitei o nga hamuti o tetahi rua ki te ono inihi te tata ake ki te hangaitanga ki runga o te whenua.

Nga Huarahi Whakahaere mo nga Whare-paku-rua.

44. Ka ahei kia meatia hei te rua, haunga te oko e taea nei te hari ke, he paepae hamuti; otira me kaua e haria tauta rua ki tetahi wahi e heke atu ai he kino o reira hei mea e poke ai tetahi awa, puna wai ranei, a me kaua hoki e hoki iho i te 30 putu te tawhiti atu i tetahi whare noho i tetahi whare tuunga kai ranei.

45. Me ata mahi he nohoanga mo nga whare-paku-rua katoa kia kore ai e uru he rango ki roto ki tauta rua, a hei mea e tino tutuki ai tauta tikanga me mahi he taupoki mo te puare o te nohoanga ka waiho kia mau ana i nga wa katoa e takoto watea ana te nohoanga o tauta whare-paku.

46. I mua atu o te taenga ake o nga hamuti ki te 12 inihi ki raro iho o te hangaitanga ki runga o te rua, me tapuke ki te oneone pai nga rua o nga whare-paku-rua katoa. Kia oti rawa tera katahi ka whakaneke ai i te whare-paku ki tetahi atu wahi.

G.—NGA MATE RERE.

47. Mehemea ka puta he panui ma te Apiha Whakahaere i te Ora tera kua pa he mate rere ki tetahi kainga, takiwa ranei, me kaua rawa he hui e tu, he whakaminenga, he tangi-hanga ranei, engari kia puta ra ano he whakaatu tera kua watea tauta kainga, takiwa ranei i tauta mate katahi ano ka ahei te pera.

48. Mehemea ka puta he panui ki tetahi kainga takiwa ranei tera kua pa mai tetahi mate rere, me puta te kaha o te Komiti ki te awhina i nga Kai-whakaako kura Maori Neehi Maori, Kai-tiroto Kaimga, Takuta, Apiha Whakahaere i te Ora ranei ki te kimi kia tere te watea o nga turoro katoa e takoto mate ana i roto i tauta kainga takiwa ranei. Kia tino whanui hoki te panui haere a te Komiti tera kua pa he mate rere ki tauta takiwa. I muri iho o te taenga atu o te whakaatu ki tetahi tangata a kore ai ia e whakaatu tera he turoro kei roto i tetahi whare, puni ranei nona e noho ana ranei i reira, ka ahei kia kiia kua takahi tauta tangata i te ture.

49. E kore rawa e ahei kia haere ke atu, kia haria ketia ranei tetahi tangata e pangia ana, e whakaarohia ana ranei kua pangia e tetahi mate rere, ki tetahi atu whare, puni ranei, haunga ia mehemea e haria ana ki tetahi hohipera, ki te kore i matua whakaaetia e tetahi Neehi, Kai-tiroto Kaimga, Takuta ranei.

50. Mehemea ka puta he whakahau pera ma tetahi Kai-tiro-tiro, Neehi Maori, ma tetahi Takuta ranei, me kaua rawa tetahi tangata e noho ana i roto i tetahi whare, puni ranei