2188
THE NEW ZEALAND GAZETTE.
[No. 77

ranei, i te marae, i nga taha ranei o tona kainga, ki runga ranei ki tetahi rori waewae, tiriti, arawai, tetahi wahi ranei e haeretia ana e te katoa, e whai putake mai ai mo te mate, e puta mai ai ranei te haunga.

12. Kaua e tanumia te hoihio, te kau, te hipi, te kuri, tetahi atu kararehe ranei ki roto ki te rohe o tetahi kainga Maori.

13. E kore e pai kia whiua atu, kia waiho ranei tetahi kararehe kua mate, ki runga ki tetahi wahi i roto i tetahi kainga Maori ki runga ranei ki nga rori o te katoa e puta mai ai te haunga kino.

14. Ki te takahi te tangata i tetahi o nga Tikanga-whakahaere Nama 10, 11, 12, me te 13, kua whakatakotoria ake nei, e ahei ana kia whiua ia ki te moni kia kaua e neke ake i te kotahi pauna.

(D.) Mo Te Haurangi.
(Tekiona 16, Rarangi 4.)

15. Kaua he waipiro e tukua, e haria mai, e inumia ranei ki tetahi hui Maori ahakoa he aha te putake o taua hui, ahakoa e tu ki roto ki tetahi kainga Maori, ki tetahi atu wahi ranei i roto i te takiwa, haunga ia nga taone, ara nga rota Pakeha i roto i nga taone Maori.

16. Mehemea i tu tetahi hui nui i runga i te karanga, me tau ki runga ki te tangata, ki nga tangata ranei nana te karanga, te whiu mehemea ia, ratou ranei, ka tuku, ka mea ranei kia tukua he waipiro ki nga manuhiri, ki te tangata whenua ranei, ki etahi ki tetahi ranei o ratou, kia kaua e neke atu i te rima pauna.

17. Ki te kitea tetahi tangata e haurangi ana i tetahi hui Maori, e ahei ana kia whiua ia ki te moni kia kaua e iti iho i te tekau hereni kia kaua e neke atu i te rua pauna.

18. Ki te kitea tetahi tangata e haurangi ana i roto i tetahi kainga Maori, ka ahei kia whiua ia ki te moni kia kaua e neke atu i te rima hereni mo te hara tuatahi, kia kaua e neke atu i te kotahi pauna mo ia haranga o muri iho.

19. Tera e whai hara te tangata mehemea—
    (1.) I a ia e haurangi ana, ka tomo ia ki roto ki tetahi whare runanga, whare karakia, ki tetahi atu whare ranei o te katoa i roto i te kainga.
    (2.) Ka hari ia i te waipiro ki roto ki tetahi whare runanga, whare karakia, whare ranei o te katoa.
    (3.) Ka inu ia, ka mea ranei kia inu tetahi atu tangata, i te waipiro i roto i tetahi whare runanga, whare karakia, whare ranei o te katoa.

A, ko taua tangata me whiu ki te moni, kia kaua e iti iho i te rima hereni, kia kaua e neke atu i te kotahi pauna mo te hara tuatahi, a, kia kaua e neke atu i te rua pauna mo ia haranga i muri iho.

(E.) Nga Hooka.
(Tekiona 16, Rarangi 13.)

20. Me pa enei tikanga whakahaere e whai ake nei ki nga Inia, ki nga Ahiria, me era atu tangata harihari haere i te taonga hei hokohoko ki roto ki nga kainga Maori o roto o te takiwa ara:—
    (1.) Kia whiwhi rawa taua tangata ki te raihana a te Kaunihera ka ahei ai ki te hokohoko taonga i roto i nga kainga Maori o te takiwa.
    (2.) Ko taua raihana me penei i te Ahua D, a ka whaimana mo te takiwa katoa o te Kaunihera a ko te utu mo taua raihana kia rua pauna.
    (3.) Ka ahei te Tiamana, te Karaka ranei o te Kaunihera, tetahi ranei o nga mema o te Kaunihera i whakamanaia e te Kaunihera hei pera ki te whakaputa i taua raihana.
    (4.) Ko nga moni katoa e utua ana mo nga raihana me tuku ki te tari o te Kaunihera.
    (5.) Me rehita e te Hekeretari te ingoa me te kainga o te tangata e whakaputaina ana he raihana, ko taua rehita me puare ki nga tangata katoa e hiahia ana kia kite, ko te utu mo te kitenga, kotahi hereni.
    (6.) Ki te pokanoa te tangata kaore ona raihana ki te hokohoko taonga i roto i nga kainga Maori o te takiwa ka whiua ia ki te moni kia kaua e neke ake i te rima pauna.
    (7.) Ka ahei te Kaunihera ki te whakakore i te raihana o tetahi tangata hooka ina pono te whakaatu he tangata tino haurangi ia, kua whiua ranei ia e te ture mo te tahae mo tetahi atu hara ranei.

21. Ka ahei te Tiamana, te Karaka ranei, tetahi mema ranei o te Kaunihera, te Tiamana ranei o te Komiti Marae o tetahi kainga, kei reira nei tetahi hui e tu ana, ki te whakaputa raihana ki tetahi tangata e hiahia ana ki te harihari haere i etahi taonga hei hokohoko mana i taua hui, ko te utu mo taua raihana kia tekau hereni. Ko te mana o taua raihana mo te wa anake o taua hui, kaua e roa atu. Ki te harihari haere tetahi tangata i te taonga hei hokohoko mana i taua hui, a kaore ona raihana penei, kaore ranei ona raihana i raro i etahi atu o nga tikanga-whakahaere i runga ake nei, ka ahei kia whiua ia ki te moni kia kaua e neke atu i te rima pauna.

Nga Komiti Marae.

22. Ka ahei te Kaunihera ki te tuku i katoa i tetahi ranei o ona mana i raro i nga tikanga whakahaere kua whakatakotoria ake nei, ki tetahi Komiti Marae, a hei reira ka whaimana taua Komiti ki te whakahaere i aua mana i roto i tona kainga.

23. Ka ahei te Komiti Marae ki te whiu a ki te whaina mo te takahanga i tetahi tikanga whakahaere, engari mehemea kaore e utua taua whaina i roto i te takiwa i whakaritea, me tuku atu e te Tiamana o te Komiti te whakaatu o taua takahanga me nga kupu whakamarama o te take me te korenga i utua te whaina ki te Tiamana o te Kaunihera.

TE KUPU APITI.

Ahua A.
(Tikanga-whakahaere Nama 5.)

Ki a [Ingoa],
[Kainga].

TENA KOE. He tono atu tenei ki a koe, kia hangaia he puroa mo to whare i roto i nga ra e i muri iho o te taenga atu o tenei panui ki a koe, kia rite ki te whakaaro o te Kaunihera [o te Komiti Marae ranei] ki to tana tangata ranei i whakamana ai. A he whakatupato atu tenei ki a koe, mehemea i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe, ka kore koe e whakarite i tana whakahau i roto i te wa kua kia ake ra, e ahei ana kia whiua koe kia utu i te moni, kaua e neke atu i te kotahi pauna.

I tuhia i te o nga ra o , 19 .
[Hiiri.] o , Tiamana [Karaka ranei] o te Kaunihera [o te Komiti Marae ranei].

Ahua B.
(Tikanga-whakahaere Nama 6.)

Ki a [Ingoa],
[Kainga].

TENA KOE. He tono atu tenei ki a koe kia hangaia he moenga mo to whare kia kaua e papaku iho i te kotahi putu ki runga ake o te oneone, i roto i nga ra e i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe. A he whakatupato atu tenei ki a koe, mehemea, i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe, ka kore koe e whakarite i tana whakahau i roto i te wa kua kia ake ra, e ahei ana kia whiua koe kia utu i te moni kaua e neke atu i te kotahi pauna.

I tuhia i te o nga ra o , 19 .
[Hiiri.] o , Tiamana [Karaka ranei] o te Kaunihera [o te Komiti Marae ranei].

Ahua C.
(Tikanga-whakahaere Nama 7.)

Ki a [Ingoa],
[Kainga].

TENA KOE. He tono atu tenei ki a koe kia whakapaia, kia meati a ranei e koe kia whakapaia to whare i roto i nga ra e i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe. A he whakatupato atu tenei ki a koe, mehemea, i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe, ka kore koe e rongo, ka turi ranei koe i roto i te takiwa i whakaritea ki te whakatutuki i te whakahau a tenei panui, tera koe e whiua kia utu i te moni kia kaua e neke atu i te kotahi pauna.

I tuhia i te o nga ra o , 19 .
[Hiiri.] o , Tiamana [Karaka ranei] o te Kaunihera [o te Komiti Marae ranei].

Ahua D.
(Tikanga-whakahaere Nama 20.)

RAIHANA HOOKA.

Kia mohio koutou kua whakamanaia a , he tangata harihari taonga hei hokohoko, ki te hoko haere i ona taonga i roto i nga kainga Maori o te takiwa o te Kaunihera o mo te tau kotahi timata atu i tenei ra.

I tukua i raro i te hiiri o te Kaunihera Maori o te [Hiiri.] Takiwa Maori o , i te o nga ra o , 19 .
, Tiamana [Karaka ranei] o te Kaunihera o .

I paahitia enei tikanga-whakahaere i te hui o te Kaunihera Maori o te Takiwa Maori o Mahunui, i tu ki Kaiapoi, i te 10 o nga ra o Hepetema, 1902, a i tukua atu i raro i te hiiri o te Kaunihera.

(I.S.)

TAITUHA HAPE,
Tiamana.

Inahoki te hainatanga a te Kawana i tenei ra, te tekau-ma-iwa o nga ra o Hepetema, tau kotahi mano e iwa rau ma rua.

J. CARROLL,
Minita mo nga Mea Maori.