Maori Council By-laws




Oct. 2.] THE NEW ZEALAND GAZETTE. 2187

Form D.
(By-law No. 20.)
HAWKER LICENSE.

Know all men that , a hawker, i duly licensed to vend his goods in the kaingas of the District for one year from the date hereof.

Given under the seal of the Maori Council for the Maori District, this day of , one thousand nine hundred and , Chairman [or Clerk] the Council

The above by-laws were passed at a meeting of the Maori Council for the Mahunui Maori District held at Kaiapoi on the 10th day of September, 1902; and are given under the seal of the said Council.
(L.S.)
TAITUHA HAPE,
Chairman.

As witness the hand of His Excellency the Governor, this nineteenth day of September, one thousand nine hundred and two.
J. CARROLL,
Minister of Native Affairs.

Nga Tikanga Whakahaere o te Kaunihera Maori o te Takiwa o Mahunui i raro i “Te Ture Kaunihera Maori, 1900.”

Tari o te Minita Maori,
Poneke, 22 o Hepetema, 1902.

HE whakaatu tenei kua pai te Kawana i tenei ra ki te whakaae i nga tikanga-whakahaere i hangaia e te Kaunihera Maori o te Takiwa Maori o Mahunui i raro i nga tikanga o te rarangi tekau-ma-ono o “Te Ture Kaunihera Maori, 1900,” e whakaaturia nei i te Kupu Apiti i raro iho nei.

J. CARROLL,
Minita mo te Taha Maori.

Kua whakaaetia.
RANFURLY, Kawana.

TE KUPU APITI.

KAUNIHERA MAORI O TE TAKIWA MAORI O MAHUNUI.
NGA TIKANGA-WHAKAHAERE.

TENEI te Kaunihera Maori o te Takiwa Maori o Mahunui i whakaturia i raro i “Te Ture Kaunihera Maori, 1900,” ka hanga nei i enei tikanga-whakahaere i raro i te mana o taua Ture, me timata te whai mana o aua tikanga-whakahaere a te wa e whakaaetia ai e te Kawana, me te panui-tanga o aua mea i roto i te Gazette me te Kahiti:—

Whakamarama.

I roto i enei tikanga-whakahaere, mehemea ia kaore e taupatupatu ana ki nga kupu e whai ake nei, a mehemea kaore i motuhake te takoto a etahi atu whakamaramatanga, koia enei o ratou tikanga:—

“Taua Ture” tona tikanga ko “Te Ture Kaunihera Maori, 1900.”

“Te Kaunihera” tona tikanga ko te Kaunihera Maori o te Takiwa Maori o Mahunui i whakaturia i raro i taua Ture.

“Komiti” ara “Komiti Marae” tona tikanga ko te Komiti Marae o tetahi kainga Maori i whakaturia i raro i nga tikanga o taua Ture.

“Takiwa” tona tikanga ko te Takiwa Maori o Mahunui i panuitia e te Kawana i raro i taua Ture i tana panuitanga o te 30 o nga ra o Hurae, 1902.

“Taone Maori” tona tikanga he Taone Maori i whakaturia i raro i “Te Ture Taone Maori, 1895.”

“Whakataktoría” tona tikanga i whakataktoría e nga tikanga whakahaere i hangaia i raro i taua Ture, e enei tikanga-whakahaere ranei.

(A.) 'I'e Ora me te Noho Tika.
(Tekiona 16, Rarangi 1.)

  1. Ko nga tupapaku mehemea ka mate i waenganui i te 15 o nga ra o Maehe me te 15 o nga ra o Hepetema (e uru ana ano ia aua ra), i roto i te tau, me tauu i roto i nga ra e wha i muri iho i te matenga; a mehemea ka mate i waenganui i te 16 o nga ra o Hepetema me te 14 o nga ra o Maehe o te tau o muri atu (e uru ana ano ia aua ra), me tauu i roto i nga ra e toru i muri iho i te matenga, haunga ia mehemea ka takoto ke te whakahau a te Kaunihera, mehemea ranei ka takoto ke tetahi atu tikanga o tetahi Ture o te Paremete.

  2. Ma nga whanaunga tata o te tupapaku, a, mehemea kei te ngaro ke ratou ma te tangata nona te whare, e noho ana ranei i roto i te whare i mate ai te tupapaku, mana e whakatutuki nga tikanga o te tikanga-whakahaere i runga ake nei, a ka whakaekea te he ki runga ki a ratou, ki tetahi ranei o ratou mo te takahi i taua tikanga-whakahaere i runga i ta te Kaunihera e kite ai he tika, a ka ahei kia whiua ki te moni kia kaua e neke ake i te kotahi pauna.

  3. E kore rawa e pai, haunga ia mehemea e whakaaetia ana e te Kaunihera, kia tanumia te tupapaku ki tetahi wahi ke atu i te urupa e mohiotia ana he tanumanga tupapaku e nga tangata Maori o tetahi kainga Maori, kua rahuitia ranei, kua ata wehea ranei e ratou, e tetahi atu ropu whai mana ranei, hei urupa tanumanga tupapaku.

  4. Ka ahei te Kaunihera ki te tuku panui atu, penei i te Ahua A e mau nei i te Kupu Apiti, ki te tangata nona tetahi whare, ki te tangata ranei e noho ana i roto i tetahi whare i roto i tetahi kainga (haunga ia nga kauta me nga whare tu noa o waho) mehemea e hangaia ana taua whare i muri iho i te mananga o enei tikanga-whakahaere, hei whakahau atu kia hangaia he puroa mo taua whare (i roto ano i te wa e whakaritea e taua panui) kia tika ki te whakaaro o te Kaunihera, o tetahi tangata, o tetahi ropu ranei e whakamanaia e ia.

  5. Mehemea i muri iho i te taenga atu o taua panui ki a ia, ka turi tetahi tangata, ka kore ranei e whakarite i te whakahau a taua panui, i roto i te takiwa i whakaritea e taua panui, i tetahi atu takiwa ranei e tukua atu e te Kaunihera, ka ahei kia whiua ia ki te moni kia kaua e neke atu i te kotahi pauna.

  6. Ka ahei te Kaunihera (ki te whakaaro ia kia kaua e tukua te panui e whakaaturia nei e te tikanga-whakahaere tua-wha) ki te tuku panui atu, penei i te Ahua B e mau nei i te Kupu Apiti, ki te tangata nona tetahi whare, ki te tangata ranei e noho ana i roto i tetahi whare e whakamaramatia nei e te tikanga-whakahaere tua-wha, hei whakahau atu kia hangaia he moenga ki roto ki taua whare, kia kaua e hoki iho i te kotahi putu te rewa ake i te whenua; a mehemea i muri iho i te taenga atu o taua panui ki a ia, ka kore taua tangata e rongo, ka turi ranei ki te whakatutuki i te whakahau a taua panui i roto i te wa i whakaritea, e tika ana kia whiua ia ki te moni kia kaua e neke ake i te kotahi pauna.

(B.) Nga Whare Paru.
(Tekiona 16, Rarangi 2.)

  1. Ka ahei te Tiamana o te Kaunihera, tetahi tangata, ranei i whakamanaia e te Kaunihera mo tera take, ki te tuku panui atu ki te tangata nona, ki te tangata ranei e noho ana i roto i tetahi whare e paru ana, e kino ana, hei whakahau atu kia whakapai a ia, kia meatia ranei e ia kia whakapai a taua whare i roto i tetahi takiwa e whakaritea i roto i taua panui, penei i te Ahua C e mau nei i te Kupu Apiti. A mehemea i muri iho i te taenga atu o taua panui ki a ia, ka kore taua tangata e rongo, ka turi ranei ki te whakatutuki i te whakahau a taua panui, e tika ana kia whiua ia ki te moni kia kaua e neke atu i te kotahi pauna mo te hara tuatahi; kia kaua e neke atu i te rua pauna mo ia haranga ki muri iho.

  2. Ka ahei te Kaunihera ki te whakahau kia haria atu, kia whakahoutia, kia whakakorea ranei tetahi whare e paru ana e kino ana, mehemea ki tana whakaaro e kore e pai kia nohoia tera tu whare e te tangata, mehemea te tangata nona te whare, te tangata ranei e noho ana i roto i taua whare, ina tae mai he whakahau ki a ia kia whakapai, kia whakahoutia, kia whakakorea ranei taua whare, ka kore e rongo ki taua whakahau. Ko nga moni a te Kaunihera e pau i taua whakapainga, whakahoutanga, whakakorenga ranei, me takoto mai hei nama ma taua tangata ki te Kaunihera, a e taea te whai atu ki roto ki te Kooti Whakawa Tuturu.

  3. Kei nga Komiti Marae te whakaaro ki te whakangawari i nga tikanga-whakahaere tua-whitu me tua-waru, i runga ake nei mehemea ka tupono he kaumatua, he mate, he ngoikore ranei, te tangata nona, a e noho ana ranei i roto i aua tu whare kua korerotia ake nei, kia kore ai e pa uaua aua tikanga whakabaere ki taua tangata; engari me whakaatu e te Tiamana o te Komiti Marae ki te Tiamana o te Kaunihera tera ahua, a hei reira te Kaunihera whiriwhiri ai i tetahi huarahi e taea ai e ia te whakapau he moni hei whakapai i aua tu whare o aua tangata kaumatua, mate, ngoikore ranei i roto ano i te oranga o te Kaunihera, kei tau atu hei taumahatanga mo aua tu tangata.

(C.) Nga Paru o te Marae.
(Tekiona 16, Rarangi 3.)

  1. Kaua rawa te paru, nga mea rukenga ranei e whiua, e whakataktoría, e tukua ranei kia tere ki roto ki tetahi puna wai, i tetahi awa wai, mehemea e rere ana ma roto ma te taha ranei o tetahi kainga Maori, a mehemea taua awa e meatia ana hei wai inu, hei wai kai ranei ma nga tangata o taua kainga o tetahi atu kainga ranei e takoto tahi ana, e tu tahi ana ranei i te taha o taua puna, awa ranei.

  2. E kore e pai kia whakahauputia, kia waiho kia takot o ana, e tetahi tangata te paru, te mea kino, te mea rukenga



Next Page →



Online Sources for this page:

VUW Te Waharoa PDF NZ Gazette 1902, No 77





✨ LLM interpretation of page content

🪶 Approval of Mahunui District Maori Council By-laws (continued from previous page)

🪶 Māori Affairs
22 September 1902
Maori Council By-laws, Mahunui District, New Zealand, 1902, Approval
  • Taituha Hape, Chairman
  • J. Carroll, Minister of Native Affairs
  • Ranfurly, Governor

🪶 Form D: Hawker License under Mahunui Maori District By-laws

🪶 Māori Affairs
Hawker License, Form D, Mahunui Maori District, By-law No. 20
  • , Licensed hawker (name blank)

  • Taituha Hape, Chairman of the Maori Council

🪶 Maori Council By-laws for Mahunui District: Health and Sanitation Regulations

🪶 Māori Affairs
22 September 1902
By-laws, Health Regulations, Burial Rules, Housing Standards, Sanitation, Maori Council, Mahunui District
  • J. Carroll, Minister of Native Affairs