Māori Council Regulations




1932
THE NEW ZEALAND GAZETTE.
[No. 72

(f.) E kore e pai kia tukua tetahi Maori, kaore nei ano i eke nga tau ki te tekau-ma-rima, kia purei piriote i roto i tetahi whare piriote whai raihana, a mehemea ka kitea e purei ana i reira, ka ahei kia whiua te tangata i a ia te raihana, te tangata ranei e tiaki ana i te whare piriote, ki te moni kia kaua e neke atu i te rima pauna mo te hara tuatahi, a mo te hara tuarua ka ahei te Kauhiera ki te whakakore i te raihana.

(g.) Ki te hiahia kia whakahoutia te raihana me tuku mai te tono i mua atu o te wa e mutu ai te mana o te raihana.

  1. Ko te Maori kaore nei ano nga tau i eke ki te tekau-ma-rima e kitea ana e purei piriote ana, ahakoa i hea, ka ahei kia whiua ki te moni kia kaua e neke atu i te rima hereni mo te hara tuatahi, kia kaua e neke atu i te tekau hereni mo te hara tuarua, kia kaua e neke atu i te kotahi pauna mo te hara tuatoru mo ia haranga ranei o muri iho.

  2. Ko te tangata nana tetahi whare piriote, teepu piriote ranei i roto i tetahi kainga Maori, a ko te tangata Maori nana tetahi whare pera, teepu pera ranei i tetahi atu wahi i roto i te takiwa, haunga ia nga taone (engari nga rota Maori i roto i tetahi taone Maori) me nga kainga Pakeha, mehemea kaore ia i whiwhi i te raihana a te Kaunihera, ka ahei kia whiua ia ki te moni kia kaua e neke atu i te rua-tekau-ma-rima pauna.

  3. Ko te tangata e kitea ana e purei moni ana, ahakoa he purei kaari, ko etahi atu takaro ranei i roto i te rohe o tetahi kainga Maori, ka ahei kia whiua ia ki te moni kia kaua e neke atu i te tekau hereni mo te hara tuatahi, kia kaua e neke atu i te kotahi pauna mo te hara tuarua, kia kaua e neke atu i te rua pauna mo te hara tuatoru mo ia haranga o muri iho.

  4. Ko te tangata ahakoa he Maori tetahi atu tangata ranei nona tetahi whare, e noho ana ranei i roto i tetahi whare i roto i tetahi kainga Maori, mehemea e tukua ana e whakaaetia ana ranei e ia te purei moni ki roto ki taua whare, ka ahei kia whiua ki te moni kia kaua e neke atu i te kotahi pauna mo te hara tuatahi, kia kaua e neke atu i te rua pauna mo te hara tuarua, kia kaua e neke atu i te rima pauna mo ia haranga o muri iho.

Nga Komiti Marae.

  1. Ka ahei te Kaunihera ki te tuku i katoa i tetahi ranei o ona mana i raro i nga tikanga whakahaere kua whakata-kotoria ake nei, ki tetahi Komiti Marae, a hei reira ka whaimana taua Komiti ki te whakahaere i aua mana i roto i tona kainga.

  2. Ka ahei te Komiti Marae ki te whiu a ki te whaina mo te takahanga i tetahi tikanga whakahaere, engari mehemea kaore e utua taua whaina i roto i te takiwa i whakaritea, me tuku atu e te Tiamana o te Komiti te whakaatu o taua takahanga me nga kupu whakamarama o te take me te korenga i utua te whaina ki te Tiamana o te Kaunihera.

TE KUPU APITI.

Ahua A.

(Tikanga-whakahaere Nama 5 me 6.)

Ki a [Ingoa],
[Kainga].

TENA KOE. He tono atu tenei ki a koe, kia hangaia he puroa mo to whare i roto i nga ra e i muri iho o te taenga atu o tenei panui ki a koe, kia rite ki te whakaaro o te Kaunihera [o te Komiti Marae ranei] ki to tana tangata ranei i whakamana ai. A he whakatupato atu tenei ki a koe, mehemea i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe, ka kore koe e whakarite i tana whakahau i roto i te wa kua kia ake ra, e ahei ana kia whiua koe kia utu i te moni, kaua e neke atu i te kotahi pauna.

I tuhia i te o nga ra o , 19 .
[Hiiri.] o , Tiamana [Karaka ranei] o te Kaunihera [o te Komiti Marae ranei].

Ahua B.

(Tikanga-whakahaere Nama 7.)

Ki a [Ingoa],
[Kainga].

TENA KOE. He tono atu tenei ki a koe kia hangaia he moenga mo to whare kia kaua e papaku iho i te kotahi putu ki runga ake o te oneone, i roto i nga ra e i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe. A he whakatupato atu tenei ki a koe, mehemea, i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe, ka kore koe e whakarite i tana whakahau i roto i te wa kua kia ake ra, e ahei ana kia whiua koe kia utu i te moni kaua e neke atu i te kotahi pauna.

I tuhia i te o nga ra o , 19 .
[Hiiri.] o , Tiamana [Karaka ranei] o te Kaunihera [o te Komiti Marae ranei].

Ahua C.

(Tikanga-whakahaere Nama 8.)

Ki a [Ingoa],
[Kainga].

TENA KOE. He tono atu tenei ki a koe kia whakapaia, kia meatia ranei e koe kia whakapaia to whare i roto i nga ra e i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe. A he whakatupato atu tenei ki a koe, mehemea, i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe, ka kore koe e rongo, ka turi ranei koe i roto i te takiwa i whakaritea ki te whakatutuki i te whakahau a tenei panui, tera koe e whiua kia utu i te moni kia kaua e neke atu i te kotahi pauna.

I tuhia i te o nga ra o , 19 .
[Hiiri.] o , Tiamana [Karaka ranei] o te Kaunihera [o te Komiti Marae ranei].

Ahua D.

(Tikanga-whakahaere Nama 29.)

RAIHANA HOOKA.

Kia mohio koutou kua whakamanai a , he tangata harihari taonga hei hokohoko, ki te hoko haere i ona taonga i roto i nga kainga Maori o te takiwa o te Kaunihera o mo te tau kotahi timata atu i tenei ra.

I tukua i raro i te hiiri o te Kaunihera Maori o te [Hiiri.] Takiwa Maori o , i te o nga ra o , 19 .
, Tiamana [Karaka ranei] o te Kaunihera o

Ahua E.

(Tikanga-whakahaere Nama 36.)

Kia mohio nga tangata katoa kua whai raihana a ki te whakahaere i tetahi whare-piriote i mo te tau kotahi i muri iho i te ra o tenei raihana, i raro i te mana o nga tikanga-whakahaere a te Kaunihera.

I tukua i raro i te hiiri o te Kaunihera Maori o te [Hiiri.] Takiwa Maori o , i te o nga ra o , 19 .
, Tiamana [Karaki ranei] o te Kaunihera o

I paahitia enei tikanga-whakahaere i te hui o te Kaunihera Maori o te Takiwa Maori o Maniapoto, i tu ki Otorohanga, i te 19 o nga ra o Akuhata, 1902, a i tukua atu i raro i te hiiri o te Kaunihera.

(L.S.)

TE MOERUA NATANAHIRA,
Tiamana.

Inahoki te hainatanga a te Kawana i tenei ra, te toru o nga ra o Hepetema, tau kotahi mano e iwa rau ma rua.

J. CARROLL,
Minita mo nga Mea Maori.



Next Page →



Online Sources for this page:

VUW Te Waharoa PDF NZ Gazette 1902, No 72





✨ LLM interpretation of page content

🏭 Regulations for Establishing Pawnbrokers in Māori Settlements (continued from previous page)

🏭 Trade, Customs & Industry
Pawnbrokers, Licensing, Fees, Māori settlements, Business regulation, Fines
  • Te Moerua Natanahira, Tiamana
  • J. Carroll, Minita mo nga Mea Maori

⚖️ Regulations Prohibiting Gambling and Underage Participation in Gaming Houses in Māori Settlements

⚖️ Justice & Law Enforcement
Gambling, Gaming houses, Underage prohibition, Fines, Māori settlements, Licensing
  • Te Moerua Natanahira, Tiamana

🏘️ Authority of Marae Committees to Enforce Local Regulations

🏘️ Provincial & Local Government
Marae Committees, Local governance, Enforcement, Fines, Delegation of authority, Māori Council
  • Te Moerua Natanahira, Tiamana

🏗️ Standard Notices for Marae Residents: Construction, Flooring, and Maintenance Orders

🏗️ Infrastructure & Public Works
Marae housing, Floor height, Construction standards, Maintenance, Compliance notices, Fines
  • Te Moerua Natanahira, Tiamana

🏭 Issuance of Trader's License for Goods in Māori Settlements

🏭 Trade, Customs & Industry
Trader's license, Hawkers, Goods trading, Māori settlements, Licensing, One-year term
  • Te Moerua Natanahira, Tiamana

🏭 Issuance of License to Operate a Gaming House in Māori Settlement

🏭 Trade, Customs & Industry
Gaming house, License, Operation permit, Māori settlements, One-year term, Regulation 36
  • Te Moerua Natanahira, Tiamana

📰 Sealing and Official Certification of Māori Council Regulations

📰 NZ Gazette
3 September 1902
Regulation sealing, Governor's approval, Official certification, Māori Council, Maniapoto District, Publication authority
  • Te Moerua Natanahira, Tiamana
  • J. Carroll, Minita mo nga Mea Maori