Maori Council By-laws, Licensing, Legal Rules




2164
THE NEW ZEALAND GAZETTE.
[No. 96

tetahi huarahi e taea ai e ia te whakapau he moni hei whakapai i aua tu whare o aua tangata kaumatua, mate, ngoi-kore i roto ano i te oranga o te Kaunihera, kei tau atu hei taumahatanga mo aua tu tangata.

(C.) Nga Paru o te Marae.
(Tekiona 16, Rarangi 3.)

  1. Kaua rawa te paru, nga mea rukenga ranei e whiua, e whakatakotoria, e tukua ranei kia tere ki roto ki tetahi puna wai, i tetahi awa wai, mehemea e rere ana ma roto ma te taha ranei o tetahi kainga Maori, a mehemea taua awa e meatia ana hei wai inu, hei wai kai ranei ma nga tangata o taua kainga o tetahi atu kainga ranei e takoto tahi ana, e tu tahi ana ranei i te taha o taua puna, awa ranei.

  2. E kore e pai kia whakahauputia, kia waiho kia takoto ana, e tetahi tangata te paru, te mea kino, te mea rukenga ranei, i te marae, i nga taha ranei o tona kainga, e whai putake mai ai mo te mate, e puta mai ai ranei te haunga.

  3. Kaua e tanumia te hoiho, te kau, te hipi, te kuri, tetahi atu kararehe ranei ki roto i te rohe o tetahi kainga Maori.

  4. E kore e pai kia whiua atu, kia waiho ranei tetahi kararehe kua mate, ki runga i tetahi wahi i roto i tetahi kainga Maori e puta mai ai he haunga kino.

  5. Ki te takahi te tangata i tetahi o nga Tikanga-whakahaere Nama 8, 9, 10, me te 11 kua whakatakotoria ake nei, e ahei ana kia whiua ia ki te moni kia kaua e neke ake i te kotahi pauna.

(D.) Te Haurangi.
(Tekiona 16, Rarangi 4.)

  1. Kaua he waipiro e tukua, e haria mai, e inumia ranei ki tetahi hui Maori ahakoa he aha te putake o taua hui, ahakoa e tu ki roto ki tetahi pa Maori, ki tetahi atu wahi ranei i roto i te takiwa, haunga ia nga taone, ara nga rota pakeha i roto i nga taone Maori.

  2. Mehemea i tu tetahi hui nui i runga i te karanga, me tau ki runga i te tangata, i nga tangata ranei nana te karanga, te whiu mehemea ia, ratou ranei ka tuku, ka mea ranei kia tukua he waipiro ki nga manuhiri, ki te tangata whenua ranei, ki etahi ki tetahi ranei o ratou, kia kaua e neke atu i te tekau pauna.

  3. Ki te kitea tetahi tangata e haurangi ana i tetahi hui Maori, e ahei ana kia whiua ia ki te moni kia kaua e iti iho i te tekau hereni kia kaua e neke atu i te rua pauna.

  4. Ko te tangata e kitea ana e haurangi ana i roto i tetahi kainga Maori ka ahei kia whiua ki te moni kia kaua e neke atu i te rima hereni mo te hara tuatahi, kia kaua e neke atu i te tekau hereni mo te hara tuarua, kia kaua e neke atu i te kotahi pauna mo ia haranga o muri iho.

  5. Tera e whai hara te tangata mehemea—
    (1.) I a ia e haurangi ana, ka tomo ia ki roto i tetahi whare runanga, whare karakia, i tetahi atu whare ranei o te katoa i roto i te kainga.
    (2.) Ka hari ia i te waipiro ki roto i tetahi whare runanga, whare karakia, whare ranei o te katoa.
    (3.) Ka inu ia, ka mea ranei kia inu tetahi atu tangata, i te waipiro i roto i tetahi whare runanga, whare karakia, whare ranei o te katoa.

A, ko taua tangata me whiu ki te moni, kia kaua e iti iho i te rima hereni, kia kaua e neke atu i te kotahi pauna mo te hara tuatahi, a, kia kaua e neke atu i te rua pauna mo ia haranga i muri iho.

(E.) Nga Kai-hoko Taonga.
(Tekiona 16, Rarangi 13.)

  1. Me pa enei tikanga e whai ake nei ki nga Inia, ki nga Ahiria, me era atu tangata harihari haere i te taonga hei hokohoko ki roto i nga kainga Maori o roto o te takiwa ara:—
    (1.) Kia whiwhi rawa taua tangata ki te raihana a te Kaunihera ka ahei ai ia te hokohoko taonga i roto i nga kainga Maori o te takiwa.
    (2.) Ko taua raihana me penei i te Ahua E a ka whaimana mo te takiwa katoa o te Kaunihera o Tamatea, a ko te utu mo taua raihana kia rua pauna.
    (3.) Ka ahei te Tiamana, te Karaka ranei o te Kaunihera tetahi mema ranei o te Kaunihera i whakamanaia e te Kaunihera hei pera ki te whakaputa i te raihana pera.
    (4.) Ko nga moni katoa e utua ana mo nga raihana me tuku ki te tari o te Kaunihera.
    (5.) Ki te pokanoa te tangata kaore ona raihana ki te hokohoko taonga i roto i nga pa Maori o te takiwa ka whiua ia ki te moni kia kaua e neke ake i te rima pauna.

(F.) Nga Whare Piriote.
(Tekiona 16, Rarangi 15.)

  1. E kore e ahei kia hangaia he whare piriote kia whakaturia ranei he teepu piriote ki roto i tetahi kainga Maori, ki roto ranei i tetahi wahi o te takiwa, haunga ia nga taone i ata panuitia hei taone me nga kainga o nga pakeha: Engari ka pa noa atu nga tikanga o tenei rarangi ki nga rota

Maori i roto i nga taone Maori. Ki te takahia tenei tikanga-whakahaere ka whiua te tangata ki te moni kia kaua e neke atu i te £25, a ka ahei te Kaunihera ki te neke atu, a ki te whakakore i te ruuma piriote me te teepu, a e kore e whai raruraru te Kaunihera i te whainga i tera huarahi.

Nga Komiti Marae.

  1. Ka ahei te Kaunihera ki te tuku i katoa i tetahi ranei o ona mana i raro i nga tikanga whakahaere kua whakatakotoria ake nei, ki tetahi Komiti Marae, a hei reira ka whaimana taua Komiti ki te whakahaere i aua mana i roto i tona kainga.

  2. Ka ahei te Komiti Marae ki te whiu a ki te whaina mo te takahanga i tetahi tikanga whakahaere, engari mehemea kaore e utua taua whaina i roto i te takiwa i whakaritea, me tuku atu e te Tiamana o te Komiti te whakaatu o taua takahanga me nga kupu whakamarama o te take me te korenga i utua te whaina, ki te Tiamana o te Kaunihera.

TE KUPU APITI.
(Ahua A.)
(Tikanga-whakahaere Nama 5.)
Ki a [Ingoa],
[Kainga].

TENA KOE. He tono atu tenei ki a koe kia whakapaia, kia meatia ranei e koe kia whakapaia to whare i roto i nga ra e i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe. A he whakatupato atu tenei ki a koe, mehemea, i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe, ka kore koe e rongo, ka turi ranei koe i roto i te takiwa i whakaritea ki te whakatutuki i te whakahau a tenei panui, tera koe e whiua kia utu i te moni kia kaua e neke atu i te kotahi pauna.

I tuhia i te
o nga ra o
, 19
(Hiiri.)
, Tiamana [Karaka ranei] o te
Kaunihera [o te Komiti Marae ranei].

Ahua E.
(Tikanga-whakahaere Nama 18.)

RAIHANA.

Kia mohio koutou kua whakamanaia a
, he tangata harihari taonga hei hokohoko, ki te hoko haere i ona taonga i roto i nga kainga Maori o te takiwa o te Kaunihera o Tamatea mo te tau kotahi timata atu i tenei ra.

I tukua i raro i te hiiri o te Kaunihera Maori o te
[Hiiri.] Takiwa Maori o Tamatea, i te
o nga ra o
, 19
, Tiamana [Karaka ranei] o te
Kaunihera o Tamatea.

I paahitia enei tikanga whakahaere i te hui o te Kaunihera Maori o te Takiwa Maori o Tamatea, i tu ki Hehitingi, i te 16 o nga ra o Hepetema, 1901, a i tukua atu i raro i te hiiri o te Kaunihera.

(L.S.)

IHAIA HUTANA,
Tiamana.

Inahoki te hainatanga a te Kawana i tenei ra, te rua-tekau-ma-wha o nga ra o Oketopa, tau kotahi mano e iwa rau ma tahi.

J. CARROLL,
Minita mo nga Mea Maori.

Rules under “The Court of Appeal Act, 1882.”

In the matter of “The Court of Appeal Act, 1882.”

BY virtue of the powers in us vested, we, the Judges of the Court of Appeal, do hereby make the following rules, that is to say,—

  1. Rule No. 15 of the Court of Appeal Rules is hereby revoked.
  2. No appeal to the Court of Appeal from any interlocutory order or from any order, whether final or interlocutory, in any matter not being an action shall, except by special leave of the Court of Appeal, be brought after the expiration of twenty-eight days; and no other appeal shall, except by such leave, be brought after the expiration of four months. The said respective periods shall be calculated from the time at which the judgment or order is signed, entered, or otherwise perfected, or, in the case of the refusal of an application, from the date of such refusal.
  3. The above rules shall not come into operation until the 1st day of January, 1902.

As witness our hands, this the 2nd day of November, 1901.

ROBERT STOUT, C.J.
JOSHUA STRANGE WILLIAMS.
J. E. DENNISTON.
EDWD. T. CONOLLY.
W. B. EDWARDS.
THEO. COOPER.



Next Page →



Online Sources for this page:

VUW Te Waharoa PDF NZ Gazette 1901, No 96





✨ LLM interpretation of page content

🪶 By-laws of the Tamatea Maori District Council (continued from previous page)

🪶 Māori Affairs
24 October 1901
Burial regulations, Cleansing houses, Nuisances, Drunkenness, Hawkers, Maori kainga, Village Committee, Council powers
  • Ihaia Hutana, Tiamana (Chairman)
  • J. Carroll, Minita mo nga Mea Maori (Minister of Maori Affairs)

🪶 Form of Notice for Cleansing Houses under By-law

🪶 Māori Affairs
Cleansing notice, Whare, Kainga, Compliance, Penalty
  • , Subject of cleansing notice

  • Tiamana (or Karaka) o te Kaunihera (or Komiti Marae)

🪶 Licensing of Hawkers to Trade in Maori Villages

🪶 Māori Affairs
Hawker, License, Trading, Tamatea District, Fee, Enforcement
  • , Licensed itinerant trader

  • Tiamana (or Karaka) o te Kaunihera o Tamatea

⚖️ Rules under the Court of Appeal Act, 1882

⚖️ Justice & Law Enforcement
2 November 1901
Court of Appeal, Appeals, Time limits, Interlocutory orders, Final judgments, Legal procedure
  • Robert Stout, C.J.
  • Joshua Strange Williams
  • J. E. Denniston
  • Edwd. T. Conolly
  • W. B. Edwards
  • Theo. Cooper