Dec. 5.] THE NEW ZEALAND GAZETTE. 2323

whakahoutia, kia whakakorea ranei taua whare, ka kore e rongo ki taua whakahau. Ko nga moni a te Kaunihera e pau i taua whakapainga, whakahoutanga, whakakorenga ranei, me takoto mai hei nama ma taua tangata ki te Kaunihera, a e taea te whai atu ki roto i te Kooti Whakawa Tuturu.

7. Kei nga Komiti Marae te whakaaro ki te whakangawari i te tikanga-whakahaere tua-rima me te tikanga-whakahaere tua-ono i runga ake nei mehemea ka tupono he kaumatua, he mate, he ngoikore ranei, te tangata nona, a e noho ana ranei i roto i aua tu whare kua korerotia ake nei, kia kore ai e pa uaua aua tikanga ki taua tangata; engari me whakaatu e te Tiamana o te Komiti Marae ki te Tiamana o te Kaunihera tera ahua, a hei reira te Kaunihera whiriwhiri ai i tetahi huarahi e taea ai e ia te whakapau he moni hei whakapai i aua tu whare o aua tangata kaumatua, mate, ngoikore i roto ano i te oranga o te Kaunihera, kei tau atu hei taumahatanga mo aua tu tangata.

(C.) Nga Paru o te Marae.
(Tekiona 16, Rarangi 3.)

8. Kaua rawa te paru, nga mea rukenga ranei e whiua, e whakataktoría, e tukua ranei kia tere ki roto ki tetahi punawai, i tetahi awa wai, mehemea e rere ana ma roto ma te taha ranei o tetahi kainga Maori, a mehemea taua awa e meatia ana hei wai inu, hei wai kai ranei ma nga tangata o taua kainga o tetahi atu kainga ranei e takoto tahi ana, e tu tahi ana ranei i te taha o taua puna, awa ranei.

9. E kore e pai kia whakahauputia, kia waiho kia takoto ana, e tetahi tangata te paru, te mea kino, te mea rukenga ranei, i te marae, i nga taha ranei o tona kainga, e whai putake mai ai mo te mate, e puta mai ai ranei te haunga.

10. Kaua e tanumia te hoího mate, te kau, te hipi, te kuri, tetahi atu kararehe ranei ki roto i te rohe o tetahi kainga Maori.

11. E kore e pai kia whiua atu, kia waiho ranei tetahi kararehe kua mate, ki runga i tetahi wahi i roto i tetahi kainga Maori e puta mai ai he haunga kino.

12. Ki te takahi te tangata i tetahi o nga Tikanga-whakahaere Nama 8, 9, 10, me te 11 kua whakataktoría ake nei, e ahei ana kia whiua ia ki te moni kia kaua e neke ake i te kotahi pauna.

(D.) Te Hauangi.
(Tekiona 16, Rarangi 4.)

13. Kaua he waipiro e tukua, e haria mai, e inumia ranei ki tetahi hui Maori ahakoa he aha te putake o taua hui, ahakoa e tu ki roto ki tetahi pa Maori, ki tetahi atu wahi ranei i roto i te takiwa, haunga ia nga taone, ara nga rota pakeha i roto i nga taone Maori.

14. Mehemea i tu tetahi hui nui i runga i te karanga, me tau ki runga i te tangata, i nga tangata ranei nana te karanga, te whiu mehemea ia, ratou ranei ka tuku, ka mea ranei kia tukua he waipiro ki nga manuhiri, ki te tangata whenua ranei, ki etahi ki tetahi ranei o ratou, kia kaua e neke atu i te tekau pauna.

15. Ki te kitea tetahi tangata e haurangi ana i tetahi hui Maori, e ahei ana kia whiua ia ki te moni kia kaua e iti iho i te tekau hereni kia kaua e neke atu i te rua pauna.

16. Tera e whai hara te tangata mehemea—
    (1.) I a ia e haurangi ana, ka tomo ia ki roto i tetahi whare runanga, whare karakia, i tetahi atu whare ranei o te katoa i roto i te kainga.
    (2.) Ka hari ia i te waipiro ki roto i tetahi whare runanga, whare karakia, whare ranei o te katoa.
    (3.) Ka inu ia, ka mea ranei kia inu tetahi atu tangata, i te waipiro i roto i tetahi whare runanga, whare karakia, whare ranei o te katoa.
    A, ko taua tangata me whiu ki te moni, kia kaua e iti iho i te rima hereni, kia kaua e neke atu i te kotahi pauna mo te hara tuatahi, a, kia kaua e neke atu i te rua pauna mo ia haranga i muri iho.

(E.) Nga Kai-hoko Taonga.
(Tekiona 16, Rarangi 13.)

17. Me pa enei tikanga e whai ake nei ki nga Inia, ki nga Ahiria, me era atu tangata harihari haere i te taonga hei hokohoko ki roto i nga kainga Maori o roto o te takiwa ara:—
    (1.) Kia whiwhi rawa taua tangata ki te raihana a te Kaunihera ka ahei ai ia te hokohoko taonga i roto i nga kainga Maori o te takiwa.
    (2.) Ko te raihana e mau nei i te Ahua E ka whaimana mo te takiwa katoa o te Kaunihera o Horouta, a ko te utu mo taua raihana kia rua pauna. Ka kiia tenei he raihana takiwa.
    (3.) Ko te raihana e mau nei i te Ahua I me whaimana ki te takiwa i waenganui o Tawhiti ki Potikirua ko te utu kia £1.
    (4.) Ko te raihana e mau nei i te Ahua O me whaimana ki te takiwa i waenganui o Potikirua me Tarakeha ko te utu kia £1 (kotahi pauna).
    (5.) Ka ahei te Tiamana, te Karaka ranei o te Kaunihera ki te whakaputa i nga ahua raihana e toru.

(6.) Ka ahei te Mema o te Kaunihera e noho tata ana ki Tawhiti me te mema e noho tata ana ki Potikirua o te rohe rawhiti o te Kaunihera ki te whakaputa raihana e mau nei i te Ahua I.
(7.) Ka ahei te Mema o te Kaunihera e noho tata ana ki Tarakeha me te mema e noho tata ana ki Potikirua o te rohe hauauru o te Kaunihera ki te whakaputa raihana e mau nei i te Ahua O.
(8.) Ko nga moni katoa e utua ana mo nga raihana me tuku ki te tari o te Kaunihera.
(9.) Ki te pokanoa te tangata kaore ona raihana ki te hokohoko taonga i roto i nga pa Maori o te takiwa ka whiua ia ki te moni kia kaua e neke ake i te rima pauna.

(F.) Nga Whare Piriote.
(Tekiona 16, Rarangi 15.)

18. E kore e ahei kia hangaia he whare piriote kia whakaturia ranei he teepu piriote ki roto i tetahi kainga Maori, ki roto ranei i tetahi wahi o te takiwa, haunga ia nga taone i ata panuitia hei taone me nga kainga o nga pakeha: Engari ka pa noa atu nga tikanga o tenei rarangi ki nga rota Maori i roto i nga taone Maori. Ki te takahia tenei tikanga-whakahaere ka whiua te tangata ki te moni kia kaua e neke atu i te £25, a ka ahei te Kaunihera ki te neke atu, a ki te whakakore i te ruuma piriote me te teepu, a e kore e whai raruraru te Kaunihera i te whainga i tera huarahi.

Nga Komiti Marae.

19. Ka ahei te Kaunihera ki te tuku i katoa i tetahi ranei o ona mana i raro i nga tikanga whakabaere kua whakataktoría ake nei, ki tetahi Komiti Marae, a hei reira ka whaimana taua Komiti ki te whakahaere i aua mana i roto i tona kainga.

20. Ka ahei te Komiti Marae ki te whiu a ki te whaina mo te takahanga i tetahi tikanga whakahaere, engari mehemea kaore e utua taua whaina i roto i te takiwa i whakaritea, me tuku atu e te Tiamana o te Komiti te whakaatu o taua takahanga me nga kupu whakamarama o te take me te korenga i utua te whaina, ki te Tiamana o te Kaunihera.

TE KUPU APITI.
(Ahua A.)
(Tikanga-whakahaere Nama 5.)

Ki a [Ingoa],
[Kainga].

TENA KOE. He tono atu tenei ki a koe kia whakapaia, kia meatia ranei e koe kia whakapaia to whare i roto i nga ra e i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe. A he whakatupato atu tenei ki a koe, mehemea, i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe, ka kore koe e rongo, ka turi ranei koe i roto i te takiwa i whakaritea ki te whakatutuki i te whakahau a tenei panui, tera koe e whiua kia utu i te moni kia kaua e neke atu i te kotahi pauna.
I tuhia i te o nga ra o , 19 .
(Hiiri.) , Tiamana [Karaka ranei] o te Kaunihera [o te Komiti Marae ranei].

Ahua E.
(Tikanga-whakahaere Nama 17.)

RAIHANA, TAKIWA.

KIA mohio koutou kua whakamanaia a , he tangata harihari taonga hei hokohoko, ki te hoko haere i ona taonga i roto i nga kainga Maori o te takiwa o te Kaunihera o Horouta mo te tau kotahi timata atu i tenei ra.
I tukua i raro i te hiiri o te Kaunihera Maori o te [Hiiri.] Takiwa Maori o Horouta, i te o nga ra o , 19 .
, Tiamana [Karaka ranei] o te Kaunihera o Horouta.

Ahua I.

RAIHANA, TAWHITI KI POTIKIRUA.

KIA mohio koutou kua whakamanaia a he tangata harihari taonga hei hokohoko, ki te hoko haere i ona taonga i roto i nga kainga i waenganui o Tawhiti me Potikirua mo te tau kotahi timata atu i tenei ra.
I tuhia i te o nga ra o , 19 .
, Mema o te Kaunihera
[Tiamana ranei, Karaka ranei, o te Kaunihera].

Ahua O.

RAIHANA, POTIKIRUA KI TARAKEHA.

KIA mohio koutou kua whakamanaia a , he tangata harihari taonga hei hokohoko, ki te hoko haere i ona taonga i roto i nga kainga i waenganui o Potikirua me Tarakeha mo te tau kotahi timata atu i tenei ra.
I tuhia i te o nga ra o , 19 .
, Mema o te Kaunihera
[Tiamana ranei, Karaka ranei, o te Kaunihera].