1070
THE NEW ZEALAND GAZETTE.
[No. 37

puta raihana ki tetahi tangata e hiahia ana ki te hokohoko taonga i taua hui, ko te utu mo taua raihana kia tekau heremi. Ko te mana o taua raihana mo te wa anake o taua hui, kaua e roa atu. Ki te hokohoko taonga tetahi tangata i taua hui, a kaore ona raihana penei, kaore ranei ona raihana i raro i etahi atu o nga tikanga-whakahaere i runga ake nei, ka ahei kia whiua ia ki te moni kia kaua e neke atu i te rima pauna.

(H.) Te Kai-tupeka.
(Tekiona 16, Rarangi 14.)

31. Ka whai hara te tangata, ahakoa he Pakeha he Maori ranei, e hoko ana, e hoatu ana ranei i te hikareti, i te tupeka, i te torori ranei ki tetahi tamaiti Maori kaore nei ano nga tau i eke ki te tekau-ma-rima, a e tika ana kia whiua ki te moni kia kaua e neke atu i te rima pauna.

32. Ka whai hara tetahi tamaiti Maori, kaore nei ano i eke nga tau ki te tekau-ma-rima, mehemea ia ka kai i te tupeka, i te torori ranei, i te hikareti, i tetahi wahi ranei o te hikareti, a e tika ana kia whiua ia ki te moni kia kaua e neke atu i te rima hereni mo te hara tuatahi, kia kaua e neke atu i te tekau hereni mo te hara tuarua, mo ia haranga ranei o muri iho.

(J.) Nga Purei Moni.
(Tekiona 16, Rarangi 15.)

33. Ko te tangata, ahakoa he Maori he aha ranei, e hiahia ana ki te whakatu whare piriote ki roto i tetahi kainga Maori, a ko te tangata Maori e hiahia ana ki te whakatu whare piriote ki tetahi atu wahi i roto i te takiwa, haunga ia nga taone (engari nga roto Maori i roto i nga taone) me nga kainga Pakeha, me whiwhi i te tuatahi ki te raihana a te Kaunihera, ma te Kaunihera e whakaputa i runga i nga tikanga e whai ake nei:—

(a.) Ko taua raihana me penei i te Ahua E e mau nei i te Kupu Apiti.

(b.) Ko te utu mo taua raihana kia tekau pauna.

(c.) Ko te wa e mana ai taua raihana kia kotahi tau i muri iho i te ra i tuhia ai (haunga ia mehemea ka whakakorea e te Kaunihera i runga i nga tikanga i raro iho nei).

(d.) Ko nga whare piriote me hanga kia whai huarahi mo te hau ki roto ki waho, a me ata tiaki pai kia kaua e paru.

(e.) Me puare nga whare piriote i nga ra noa o te wiki, i waenganui i te 9 o nga haora o te ata me te 10 o nga haora o te po. Ko te tangata e takahi ana i tenei tikanga-whakahaere, ka ahei kia whiua ia ki te moni kia kaua e neke atu i te kotahi pauna mo te hara tuatahi, kia kaua e neke atu i te rua pauna mo te hara tuarua, a ki te hara i muri iho e ahei ana kia whakakorea tona raihana.

(f.) E kore e pai kia tukua tetahi tamaiti Maori, kaore nei ano i eke nga tau ki te tekau-ma-rima, kia purei piriote i roto i tetahi whare piriote whai raihana, a mehemea ka kitea e purei ana i reira, ka ahei kia whiua te tangata i a ia te raihana, te tangata ranei e tieki ana i te whare piriote, ki te moni kia kaua e neke atu i te rima pauna mo te hara tuatahi, a mo te hara tuarua ka anei te Kaunihera ki te whakakore i te raihana.

(g.) Ki te hiahia kia whakahoutia te raihana me tuku mai te tono i mua atu o te wa e mutu ai te mana o te raihana.

34. Ko te tamaiti Maori kaore nei ano nga tau i eke ki te tekau-ma-rima e kitea ana e purei piriote, ahakoa i hea, ka ahei kia whiua ki te moni kia kaua e neke atu i te rima hereni mo te hara tuatahi, kia kaua e neke atu i te tekau hereni mo te hara tuarua, kia kaua e neke atu i te kotahi pauna mo te hara tuatoru mo ia haranga ranei o muri iho.

35. Ko te tangata nana tetahi whare piriote, teepu piriote ranei i roto i tetahi kainga Maori, a ko te tangata Maori nana tetahi whare pera, teepu pera ranei i tetahi atu wahi i roto i te takiwa haunga ia nga taone (engari nga rota Maori i roto i tetahi taone Maori) me nga kainga Pakeha, mehemea kaore ia i whiwhi i te raihana a te Kaunihera, ka ahei kia whiua ia ki te moni kia kaua e neke atu i te rua-tekau-ma-rima pauna.

36. Ko te tangata e kitea ana e purei moni ana, ahakoa he purei kaari, ko etahi atu takaro ranei i roto o te rohe o tetahi kainga Maori, ka ahei kia whiua ia ki te moni kia kaua e neke atu i te tekau hereni mo te hara tuatahi, kia kaua e neke atu i te kotahi pauna mo te hara tuarua, kia kaua e neke atu i te rua pauna mo ia haranga o muri iho.

37. Ko te tangata nona tetahi whare, e noho ana ranei i roto i tetahi whare i roto i tetahi kainga Maori, mehemea e tukua ana, e whakaaetia ana ranei e ia te purei moni ki roto i taua whare, ka ahei kia whiua ki te moni kia kaua e neke atu i te kotahi pauna mo te hara tuatahi, kia kaua e neke atu i te rua pauna mo te hara tuarua, kia kaua e neke atu i te rima pauna mo ia haranga o muri iho.

Nga Komiti Marae.

38. Ka ahei te Kaunihera ki te tuku i katoa i tetahi ranei o ona mana i raro i nga tikanga whakahaere kua whakata-kotoria ake nei, ki tetahi Komiti Marae, a hei reira ka whai-mana taua Komiti ki te whakahaere i aua mana i roto i tona kainga.

39. Ka ahei te Komiti Marae ki te whiu a ki te whaina mo te takahanga i tetahi tikanga whakahaere, engari mehemea kaore e utua taua whaina i roto i te takiwa i whakaritea, me tuku atu e te Tiamana o te Komiti te whakaatu o taua takahanga me nga kupu whakamarama o te take me te korenga i utua te whaina ki te Tiamana o te Kaunihera.

TE KUPU APITI.
Ahua A.
(Tikanga-whakahaere Nama 5.

Kia [Ingoa],
[Kainga].

TENA KOE. He tono atu tenei ki a koe, kia hangaia he puroa mo to whare i roto i nga ra e i muri iho o te taenga atu o tenei panui ki a koe, kia rite ki te whakaaro o te Kaunihera [o te Komiti Marae ranei] ki to tana tangata ranei i whakamana ai. A he whakatupato atu tenei ki a koe, mehemea i muri iho i taenga atu o tenei panui ki a koe, ka kore koe e whakarite i tana whakahau i roto i te wa kua kia ake ra, e ahei ana kia whiua koe kia utu i te moni, kaua e neke atu i te kotahi pauna:

I tuhia i te o nga ra o ,19 .
[Hiiri.] , Tiamana [Karaka ranei] o te Kaunihera [o te Komiti Marae ranei].

Ahua B.
(Tikanga-whakahaere Nama 7.)

Kia [Ingoa],
[Kainga].

TENA KOE. He tono atu tenei ki a koe kia hangaia he moenga mo to whare kia kaua e papaku iho i te kotahi putu ki runga ake o te oneone, i roto i nga ra e i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe. A he whakatupato atu tenei ki a koe, mehemea, i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe, ka kore koe e whakarite i tana whakahau i roto i te wa kua kia ake ra, e ahei ana kia whiua koe kia utu i te moni kaua e neke atu i te kotahi pauna.

I tuhia i te o nga ra o ,19 .
[Hiiri.] , Tiamana [Karaka ranei] o te Kaunihera [o te Komiti Marae ranei].

Ahua C.
(Tikanga-whakahaere Nama 8.)

Kia [Ingoa],
[Kainga].

TENA KOE. He tono atu tenei ki a koe kia whakapaia, kia meatia ranei e koe kia whakapaia to whare i roto i nga ra e i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe. A he whakatupato atu tenei ki a koe, mehemea, i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe, ka kore koe e rongo, ka turi ranei koe i roto i te takiwa i whakaritea ki te whakatutuki i te whakahau a tenei panui, tera koe e whiua kia utu i te moni kia kaua e neke atu i te kotahi pauna.

I tuhia i te o nga ra o ,19 .
[Hiiri.] , Tiamana [Karaka ranei] o te Kaunihera [o te Komiti Marae ranei].

Ahua D.
(Tikanga-whakahaere Nama 29.)

RAIHANA, HOOKA.

KIA mohio koutou kua whakamanaja a , he tangata harihari taonga hei hokohoko, ki te hoko haere i ona taonga i roto i nga kainga Maori o te takiwa o te Kaunihera o mo te tau kotahi timata atu i tenei ra.

I tukua i raro i te hiiri o te Kaunihera Maori o te [Hiiri.] Takiwa Maori o , i te o nga ra o ,19 .
, Tiamana [Karaka ranei] o te Kaunihera o .

Ahua E.
(Tikanga-whakahaere Nama 33.)

KIA mohio nga tangata katoa kua whai raihana a ki te whakahaere i tetahi whare-piriote i mo te tau