888
THE NEW ZEALAND GAZETTE.
[No. 29

puta raihana ki tetahi tangata e hiahia ana ki te hokohoko
taonga i taua hui, ko te utu mo taua raihana kia tekau
hereni. Ko te mana o taua raihana mo te wa anake o taua
hui, kaua e roa atu. Ki te hokohoko taonga tetahi tangata
i taua hui, a kaore ona raihana penei kaore ranei ona
raihana i raro i etahi atu o nga tikanga-whakahaere i runga
ake nei, ka ahei kia whiu a ia ki te moni kia kaua e neke atu
i te rima pauna.

(H.) Te Kai-tupeka.

(Tekiona 16, Rarangi 14.)

31. Ka whai hara te tangata, ahakoa he Pakeha he Maori
    ranei, e hoko ana, e hoatu ana ranei i te hikareti, i te tupeka,
    i te torori ranei ki tetahi tamaiti Maori kaore nei ano nga
    tau i eke ki te tekau-ma-rima, a e tika ana kia whiu ki te
    moni kia kaua e neke atu i te rima pauna.

32. Ka whai hara tetahi tamaiti Maori, kaore nei ano i eke
    nga tau ki te tekau-ma-rima, mehemea ia ka kai i te tupeka,
    i te torori ranei, i te hikareti, i tetahi wahi ranei o te hika-
    reti, a e tika ana kia whiu a ia ki te moni kia kaua e neke
    atu i te rima hereni mo te hara tuatahi, kia kaua e neke atu i
    te kotahi pauna mo te hara tuatoru, mo ia haranga ranei o
    muri iho.

(J.) Nga Purei Moni.

(Tekiona 16, Rarangi 15.)

33. Ko te tangata, ahakoa he Maori he aha ranei, e hiahia
    ana ki te whakatu whare piriote ki roto i tetahi kainga
    Maori, a ko te tangata Maori e hiahia ana ki te whakatu
    whare piriote ki tetahi atu wahi i roto i te takiwa, haunga ia
    nga taone (engari nga rota Maori i roto i nga taone) me nga
    kainga Pakeha, me whiwhi i te tuatahi ki te raihana a te
    Kaunihera, ma te Kaunihera e whakaputa i runga i nga
    tikanga e whai ake nei:—
    (a.) Ko taua raihana me penei i te Ahua E e mau nei i
    te Kupu Apiti.
    (b.) Ko te utu mo taua raihana kia rua pauna tekau
    hereni.
    (c.) Ko te wa e mana ai taua raihana kia kotahi tau i
    muri iho i te ra i tuhia ai (haunga ia mehemea
    ka whakakorea e te Kaunihera i runga i nga
    tikanga i raro iho nei).
    (d.) Ko nga whare piriote me hanga kia whai huarahi
    mo te hau ki roto ki waho, a me ata tiaki pai kia
    kaua e paru.
    (e.) Me puare nga whare piriote i nga ra noa o te wiki, i
    waenganui i te 9 o nga haora o te ata me te 10 o nga
    haora o te po. Ko te tangata e takahi ana i
    tenei tikanga-whakahaere, ka ahei kia whiu a ia
    ki te moni kia kaua e neke atu i te kotahi pauna
    mo te hara tuatahi, kia kaua e neke atu i te rua
    pauna mo te hara tuarua, a ki te hara i muri iho
    e ahei ana kia whakakorea tona raihana.
    (f.) E kore e pai kia tukua tetahi tamaiti Maori, kaore
    nei ano i eke nga tau ki te tekau-ma-rima, kia
    purei piriote i roto i tetahi whare piriote whai
    raihana, a mehemea ka kitea e purei ana i reira,
    ka ahei kia whiu a te tangata i a ia te raihana, te
    tangata ranei e tieki ana i te whare piriote, ki te
    moni kia kaua e neke atu i te rima pauna mo te
    hara tuatahi, a mo te hara tuarua ka ahei te Kau-
    nihera ki te whakakore i te raihana.
    (g.) Ki te hiahia kia whakahoutia te raihana me tuku
    mai te tono i mua atu o te wa e mutu ai te mana
    o te raihana.

34. Ko te tamaiti Maori kaore nei ano nga tau i-eke ki te
    tekau-ma-rima e kitea ana e purei piriote, ahakoa i hea,
    ka ahei kia whiu a ki te moni kia kaua e neke atu i te rima
    hereni mo te hara tuatahi, kia kaua e neke atu i te tekau
    hereni mo te hara tuarua, kia kaua e neke atu i te kotahi
    pauna mo te hara tuatoru mo ia haranga ranei o muri iho.

35. Ko te tangata nana tetahi whare piriote, teepu piriote
    ranei i roto i tetahi kainga Maori, a ko te tangata Maori
    nana tetahi whare pera, teepu pera ranei i tetahi atu wahi i
    roto i te takiwa haunga ia nga taone (engari nga rota Maori
    i roto i tetahi taone Maori) me nga kainga Pakeha, mehemea
    kaore ia i whiwhi i te raihana a te Kaunihera, ka ahei kia
    whiu a ia ki te moni kia kaua e neke atu i te rua-tekau-ma-
    rima pauna.

36. Ko te tangata e kitea ana e purei moni ana, ahakoa he
    purei kaari, ko etahi atu takaro ranci (haunga ia te piriote ki
    nga wahi i ata raihanatia) i roto i te rohe o tetahi kainga
    Maori, ka ahei kia whiu a ia ki te moni kia kaua e neke atu i
    te tekau hereni mo te hara tuatahi, kia kaua e neke atu i te
    kotahi pauna mo te hara tuarua, kia kaua e neke atu i te
    rua pauna mo ia haranga o muri iho.

37. Ko te tangata nona tetahi whare, e noho ana ranei i
    roto i tetahi whare i roto i tetahi kainga Maori, mehemea e
    tukua ana. e whakaaetia ana ranei e ia te purei moni
    (haunga ia te piriote ki nga wahi i ata raihanatia) ki roto i
    taua whare, ka ahei kia whiu a ki te moni kia kaua e neke
    atu i te kotahi pauna mo te hara tuatahi, kia kaua e neke
    atu i te rua pauna mo te hara taurua, kia kaua e neke atu i
    te rima pauna mo ia haranga o muri iho.

Nga Komiti Marae.

38. Ka ahei te Kaunihera ki te tuku i katoa i tetahi ranei
    o ona mana i raro i nga tikanga whakahaere kua whakata-
    kotoria ake nei, ki tetahi Komiti Marae, a hei reira ka whai-
    mana taua Komiti ki te whakahaere i aua mana i roto i tona
    kainga.

39. Ka ahei te Komiti Marae ki te whiu a ki te whaina
    mo te takahanga i tetahi tikanga whakahaere, engari mehe-
    mea kaore e utua taua whaina i roto i te takiwa i whakarites,
    me tuku atu e te Tiamana o te Komiti te whakaatu o taua
    takahanga menga kupu whakamarama o te take me te kore-
    ga i utua te whaina, ki te Tiamana o te Kaunihera.

TE KUPU APITI.

Ahua A.

(Tikanga-whakahaere Nama 5.)

Kia [Ingoa],
[Kainga].

TENA KOE. He tono atu tenei ki a koe, kia hangaia he
puroa mo to whare i roto i nga ra e i muri iho o te
taenga atu o tenei panui ki a koe, kia rite ki te whakaaro o
te Kaunihera [o te Komiti Marae ranei] ki to tana tangata
ranei i whakamana ai. A he whakatupato atu tenei ki a koe,
mehemea i muri iho i taenga atu o tenei panui ki a koe, ka
kore koe e whakarite i tana whakahau i roto i te wa kua kiia
ake ra, e ahei ana kia whiu a koe kia utu i te moni, kaua e
neke atu i te kotahi pauna.

I tuhia i te o nga ra o , 19 .
[Hiiri.] , Tiamana [Karaka ranei] o te Kauni-
hera [o te Komiti Marae ranei].

Ahua B.

(Tikanga-whakahaere Nama 7.)

Kia [Ingoa],
[Kainga].

TENA KOE. He tono atu tenei ki a koe kia hangaia he
moenga mo to whare kia kaua e papaku iho i te kotahi
putu ki runga ake o te oneone, i roto i nga ra e i
muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe. A he
whakatupato atu tenei ki a koe, mehemea i muri iho i te
taenga atu o tenei panui ki a koe, ka kore koe e whakarite
i tana whakahau i roto i te wa kua kiia ake ra, e ahei ana
kia whiu a koe kia utu i te moni kaua e neke atu i te kotahi
pauna.

I tuhia i te o nga ra o , 19 .
[Hiiri.] , Tiamana [Karaka ranei] o te Kauni-
hera [o te Komiti Marae ranei].

Ahua C.

(Tikanga-whakahaere Nama 8.)

Kia [Ingoa],
[Kainga].

TENA KOE. He tono atu tenei ki a koe kia whakapaia, kia
meatia ranei e koe kia whakapaia to whare i roto i nga ra e
i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe.
A, he whakatupato atu tenei ki a koe, mehemea, i muri iho
i te taenga atu o tenei panui ki a koe, ka kore koe e rongo,
ka turi ranei koe i roto i te tikiwa i whakaritea ki te
whakatutuki i te whakahau a tenei panui, tera koe e whiu a
kia utu i te moni kia kaua e neke atu i te kotahi pauna.

I tuhia i te o nga ra o , 19 .
[Hiiri.] , Tiamana [Karaka ranei] o te Kauni-
hera [o te Komiti Marae ranei].

Ahua D.

(Tikanga-whakahaere Nama 29.)

RAIHANA HOOKA.

Kia mohio koutou kua whakamanaia a , he tangata
karihari taonga hei hokohoko, ki te hoko haere i ona taonga
i roto i nga kainga Maori o te takiwa o te Kaunihera o
mo te tau kotahi timata atu i tenei ra.

I tukua i raro i te hiiri o te Kaunihera Maori o te
[Hiiri.] Takiwa Maori o , i te o nga
ra o , 19 .

Ahua E.

(Tikanga-whakahaere Nama 33.)

Kia mohio nga tangata katoa kua whai raihana a ki
te whakahaere i tetahi whare-piriote i mo te tau
kotahi i muri iho i te ra o tenei raihana, i raro i te mana o
nga tikanga-whakahaere a te Kaunihera.

I tukua i raro i te hiiri o te Kaunihera Maori o te
[Hiiri.] Takiwa Maori o , i te o nga
ra o , 19 .

I paahitia enei tikanga-whakahaere i te hui o te Kauni-
hera Maori o te Takiwa Maori o Tokerau, i tu ki Te Nga-
wha, i te 5 o nga ra o Maehe, 1902, a i tukua atu i raro
i te hiiri o te Kaunihera.

(L.S.)

RAMEKA WAIKEREPU RU,
Tiamana.

Inahoki te hainatanga a te Kawana i tenei ra, te
whitu o nga ra o Aperira, tau kotahi mano e iwa
rau ma rua.

J. CARROLL,
Minita mo nga Mea Maori.