Maori Council Regulations




350
THE NEW ZEALAND GAZETTE.
[No. 12

A, ko taua, tangata me whiu ki te moni, kia kaua e iti iho
i te rima hereni, kia kaua e neke atu i te kotahi pauna mo
te hara tuatahi, a, kia kaua e neke atu i te rua pauna mo ia
haranga i muri iho.

(E.) Nga Tohunga.
(Tekiona 16, Rarangi 5.)

  1. E kore rawa e tika tetahi tohunga, tetahi tangata
    ranei e kiia ana he tohunga ki te mea kia kaukau tetahi
    turoro, e mahia ana e ia, ki te wai matao.

  2. E kore rawa e tika kia arai, kia whakararuraru ranei,
    tetahi tohunga, kei tae mai he takuta ki taua turoro, kei
    mahia ranei ki nga rongoa pakeha e rite ana mo tona mate,
    e whakaritea ranei e te takuta mo taua mate.

  3. E kore rawa e tika tetahi tangata, e kiia ana he
    tohunga, kia tono moni, taonga ranei hei utu mo tana mahi.

  4. Ko te tangata e takahi ana i tetahi o nga tikanga-
    whakahaere 21, 22, me te 23, e tika ana kia whiua ki te moni
    kia kaua e neke atu i te tekau pauna.

  5. Mehemea i runga i te whakahaere a tetahi tangata e
    kiia ana he tohunga, ka huihuia e ia tetahi ropu tangata, a
    ka noho i tetahi kainga, ka haere atu ranei i tetahi kainga
    ki tetahi atu kainga me taua ropu, a ka whakaaro te Kauni-
    hera, tetahi Komiti Marae ranei, tera e pa he raruraru, he
    mate ranei ki nga tangata o tetahi kainga, ki tetahi ranei o
    ratou, ara, ka pau a ratou kai, o ratou rawa ranei, ka pa mai
    ranei tetahi atu mate, ka ahei te Kaunihera ki te tuku
    panui atu ki taua tangata kia whakamutua tana mahi, a ki
    te tohe ia ka ahei te Kaunihera ki te whiu i a ia ki te moni,
    kia kaua e neke atu i te rima tekau pauna.

  6. Ka ahei te Kaunihera ki te whakaputa raihana, i
    runga ano ia te atu uiui, ki nga tangata e matau ana ki te
    mahi i nga rakau Maori, me nga wai-rakau, mo te wa, a i
    runga i nga tikanga e kitea e te Kaunihera he tika. Me
    whaimana taua raihana ki roto anake i te takiwa.

(F.) Nga Kai-hoko Taonga.
(Tekiona 16, Rarangi 13.)

  1. Me pa enei tikanga e whai ake nei ki nga Inia, ki nga
    Ahiria, me era atu tangata harihari haere i te taonga hei
    hokohoko ki roto i nga kainga Maori o roto o te takiwa ara:—
    (1.) Kia whiwhi rawa taua tangata ki te raihana a te
    Kaunihera ka ahei ai ki te hokohoko taonga i roto
    i nga kainga Maori o te takiwa.
    (2.) Ko taua raihana me penei i te Ahua D, a ka whai-
    mana mo te takiwa katoa o te Kaunihera a ko
    te utu mo taua raihana kia rua pauna.
    (3.) Ka ahei te Tiamana, te Karaka ranei o te Kaunihera
    tetahi ranei o nga mema o te Kaunihera i whaka-
    manais e te Kaunihera hei pera ki te whakaputa
    i taua raihana.
    (4.) Ko nga moni katoa e utua ana mo nga raihana me
    tuku ki te tari o te Kaunihera.
    (5.) Ki te pokanoa te tangata kaore ona raihana ki te
    hokohoko taonga i roto i nga kainga Maori o te
    takiwa ka whiua ia ki te moni kia kaua e neke
    ake i te rima pauna.

  2. Ka ahei te Tiamana, te Karaka ranei, tetahi mema
    ranei o te Kaunihera, te Tiamana ranei o te Komiti Marae o
    tetahi kainga, kei reira nei tetahi hui e tu ana, ki te whaka-
    puta raihana ki tetahi tangata e hiahia ana ki te hokohoko
    taonga i taua hui, ko te utu mo taua raihana kia kotahi pauna.
    Ko te mana o taua raihana mo te wa anake o taua hui, kaua
    e roa atu. Ki te hokohoko taonga tetahi tangata i taua hui,
    a kaore ona raihana penei, kaore ranei ona raihana i raro i
    tetahi atu o nga tikanga-whakahaere i runga ake nei, ka ahei
    kia whiua ia ki te moni kia kaua e neke atu i te rima pauna.

(G.) Te Kai-tupeka.
(Tekiona 16, Rarangi 14.)

  1. Ka whai hara te tangata, ahakoa he Pakeha he Maori
    ranei, e hoko ana, e hoatu ana ranei i te hikareti, i te tupeka,
    i te torori ranei ki tetahi tamaiti Maori kaore nei ano nga
    tau i eke ki te tekau-ma-rima, a e tika ana kia whiua ki te
    moni kia kaua e neke atu i te rima pauna.

  2. Ka whai hara tetahi tamaiti Maori, kaore nei ano i eke
    nga tau ki te tekau-ma-rima, mehemea ia ka kai i te tupeka,
    i te torori ranei, i te hikareti, i tetahi wahi ranei o te hika-
    reti, a e tika ana kia whiua ia ki te moni kia kaua e neke
    atu i te rima hereni mo te hara tuatahi, kia kaua e neke atu
    i te tekau hereni mo te hara tuarua, kia kaua e neke atu i te
    kotahi pauna mo te hara tuatoru, mo ia haranga ranei i
    muri iho;

(H.) Nga Purei Moni.
(Tekiona 16, Rarangi 15.)

  1. E kore e ahei kia hangaia he whare piriote kia whaka-
    turia ranei he teepu piriote ki roto i tetahi kainga Maori, ki
    roto ranei i tetahi wahi o te takiwa, haunga ia nga taone i
    ata panuitia hei taone me nga kainga o nga pakeha:
    Engari ka pa noa atu nga tikanga o tenei rarangi ki nga rota
    Maori i roto i nga taone Maori. Ki te takahia tenei tikanga-
    whakahaere ka whiua te tangata ki te moni kia kaua e neke
    atu i te £25.

Nga Komiti Marae.

  1. Ka ahei te Kaunihera ki te tuku i katoa i tetahi ranei
    o ona mana i raro i nga tikanga whakahaere kua whakata-
    kotoria ake nei, ki tetahi Komiti Marae, a hei reira ka whai-
    mana taua Komiti ki te whakahaere i aua mana i roto i tona
    kainga.

  2. Ka ahei te Komiti Marae ki te whiu a ki te whaina
    mo te takahanga i tetahi tikanga whakahaere, engari mehe-
    mea kaore e utua taua whaina i roto i te takiwa i whakaritea,
    me tuku atu e te Tiamana o te Komiti te whakaatu o taua
    takahanga me nga kupu whakamarama o te take me te kore-
    ga i utua te whaina, ki te Tiamana o te Kaunihera.

TE KUPU APITI.

Ahua A.
(Tikanga-whakahaere Nama 5 me 6.)

Kia [Ingoa],
[Kainga].

TENA KOE. He tono atu tenei ki a koe, kia hangaia he
puroa mo to whare i roto i nga ra e i muri iho o te
taenga atu o tenei panui ki a koe, kia rite ki te whakaaro o
te Kaunihera [o te Komiti Marae ranei] ki to tana tangata
ranei i whakamana ai. A he whakatupato atu tenei ki a
koe, mehemea i muri iho i taenga atu o tenei panui ki a koe,
ka kore koe e whakarite i taua whakahau i roto i te wa kua
kia ake ra, e ahei ana kia whiua koe kia utu i te moni, kaua
e neke atu i te kotahi pauna.

I tuhia i te o nga ra o , 19 .
[Hiiri.] , Tiamana [Karaka ranei] o te Kau-
nihera [o te Komiti Marae ranei].

Ahua B.
(Tikanga-whakahaere Nama 7.)

Kia [Ingoa],
[Kainga].

TENA KOE. He tono atu tenei ki a koe kia hangaia he
moenga mo to whare kia kaua e papaku iho i te kotahi putu
ki runga ake o te oneone, i roto i nga ra e i muri iho
i te taenga atu o tenei panui ki a koe. A he whakatupato
atu tenei ki a koe, mehemea, i muri iho i te taenga atu o
tenei panui ki a koe, ka kore koe e whakarite i tana whaka-
hau i roto i te wa kua kiia ake ra, e ahei ana kia whiua koe kia
utu i te moni kaua e neke atu i te kotahi pauna.

I tuhia i te o nga ra o , 19 .
[Hiiri.] , Tiamana [Karaka ranei] o te Kau-
nihera [o te Komiti Marae ranei].

Ahua C.
(Tikanga-whakahaere Nama 8.)

Kia [Ingoa],
[Kainga].

TENA KOE. He tono atu tenei ki a koe kia whakapaia, kia
meatia ranei e koe kia whakapaia to whare i roto i nga ra e
i muri iho i te taenga atu o tenei panui ki a koe.
A he whakatupato atu tenei ki a koe, mehemea, i muri iho i
te taenga atu o tenei panui ki a koe, ka kore koe e rongo, ka
turi ranei koe i roto i te takiwa i whakaritea ki te whaka-
tutuki i te whakahau a tenei panui, tera koe e whiua kia utu
i te moni kia kaua e neke atu i te kotahi pauna.

I tuhia i te o nga ra o , 19 .
[Hiiri.] , Tiamana [Karaka ranei] o te Kau-
nihera [o te Komiti Marae ranei].

Ahua D.
(Tikanga-whakahaere Nama 27.)

RAIHANA, HOOKA.

Kia mohio koutou kua whakamanaia a , he tangata
harihari taonga hei hokohoko, ki te hoko haere i ona taonga
i roto i nga kainga Maori o te takiwa o te Kaunihera o
mo te tau kotahi timata atu i tenei ra.

I tukua i raro i te hiiri o te Kaunihera Maori o te
[Hiiri.] Takiwa Maori o , i te c
nga ra o , 19 .
, Tiamana [Karaka ranei] o te Kau-
nihera o Ngatiwhatua.

I paahitia enei tikanga-whakahaere i te hui o te Kaunihera
Maori o te Takiwa Maori o Takitimu, i tu ki Rawiri, Kaiti,
i te 16 o nga ra o Noema, 1901, a i tukua atu i raro i te
hiiri o te Kaunihera.

(L.S.)

H. TE KANI PERE,
Tiamana.

Inahoki te hainatanga a te Kawana i tenei ra, te
rua-tekau-ma-whitu o nga ra o Hanuere, tau
kotahi mano e iwa rau ma rua.

J. CARROLL,
Minita mo nga Mea Maori.



Next Page →



Online Sources for this page:

VUW Te Waharoa PDF NZ Gazette 1902, No 12





✨ LLM interpretation of page content

🪶 Regulations for Tohunga (Maori Healers) (continued from previous page)

🪶 Māori Affairs
16 November 1901
Tohunga, Traditional healing, Prohibitions, Fines, Medical practice, Native Councils
  • H. Te Kani Pere, Chairman

🪶 Licensing of Itinerant Traders in Maori Communities

🪶 Māori Affairs
16 November 1901
Itinerant traders, Licensing, Fines, Permits, Native Councils, Commerce
  • H. Te Kani Pere, Chairman

🪶 Prohibition of Tobacco Sales to Maori Children

🪶 Māori Affairs
16 November 1901
Tobacco, Minors, Prohibition, Fines, Public health, Youth regulations
  • H. Te Kani Pere, Chairman

🪶 Ban on Gambling Houses in Maori Communities

🪶 Māori Affairs
16 November 1901
Gambling, Prohibition, Fines, Native communities, Licensing
  • H. Te Kani Pere, Chairman

🪶 Powers and Procedures for Marae Committees

🪶 Māori Affairs
16 November 1901
Marae Committees, Local governance, Fines, Enforcement, Delegated authority
  • H. Te Kani Pere, Chairman

🪶 Standard Notices and Forms for Maori Councils

🪶 Māori Affairs
16 November 1901
Official forms, Notices, Compliance, Building standards, Licensing templates
  • H. Te Kani Pere, Chairman

🏛️ Governor's Sanction and Ministerial Approval

🏛️ Governance & Central Administration
27 January 1902
Governor's assent, Ministerial approval, Official certification, Native Affairs
  • J. Carroll, Minister of Maori Affairs