104
THE NEW ZEALAND GAZETTE.
25. Ko te tangata e korero kino ana ki tetahi o nga
tangata o te Rerewe, i te mea e mahi ana taua tanga-
i ta tana mahi; ki te mea ka whakararuraru ranei
tenahi tangata i tetahi tangata o te Rereweite mea e
mahi ana ia, ki te mea ka kanga ka korero kino ranei
tetahi tangata i roto i tetahi kareti, i runga i tetahi
atamira ranei o te Rerewe, ka tika kia tonoa ki a ia
kia utu ia i te moni kaua e nuku ake i te rima pauna.
26. Ki te mea ka wareware te tangata ki te tutaki
ki te here hoki i tetahi o nga keeti, o nga putanga
atu ranei, o nga taiepa e tu ana i ia taha o te Rerewe
i muri tonu o tana putanga atu me te putanga atu ra-
nei o te kareti o nga kau aha ranei e tiakina ana e ia,
ka tika kia tonoa ki a ia kia utu i te moni kaua e
nuku ake i te rua pauna.
27. Ki te mea ka whiti atu tetahi tangata, ka wha-
kamatau ranei ki te pera, i tetahi o nga whitinga o te
Rerewe, me etahi kau, hoiho, aha ranei, i te mea e
kitea ana nga kareti e rere mai ana, i te mea ranei ka
rangona te whiowhio te pere ranei e tangi ana, ka tika
kia tonoa ki a ia kia utua te moni kaua e nuku ake i
te rima pauna.
28. Ki te mea ka whiu tetahi tangata i tetahi kaata
i etahi hipi, kau, hoiho, aha ranei, kia whiti ai i te ara
Rerewe i te mea ka kitea nga kareti e rere mai ana,
ka rongo ranei i te whakatupato, ka tika kia tonoa ki
a ia kia utu i te moni kaua e nuku ake i te rima
pauna.
29. Mehemea ka wahia ka turakina ranei e tetahi
tangata tetahi o nga tohu, panui, tohu maero ranei, ka
muru ranei i tetahi o nga kupu e mau ana ki runga,
ka tika kia utu in mo ia hara pera, te moni kaua e
nuku ake i te rima pauna.
30. Ka panuitia e te Tumuaki Whakahaere nga hara
e tika ana kia whiua i runga i enei Ture, ka whaka-
iria te panui ki tetahi wahi o te Teihana e kitea ai e
te katoa.
31. Ki te mea ka kitea tetahi tangata i runga i te-
tahi o nga kareti, i te teihana ranei, e haurangi ana e
takaro ana ranei ki nga mahi kaari, ara ki te "hipi
me era atu tu takaro, ki te mea ka whakararuraru ka
aha ranei mo te moni, ki te mea ranei e whakara-
ruraru ana ia i tetahi tangata haere o runga i te
Rerewe, ka tika kia tonoa ki a ia kia utu ia i te moni
kaua e nuku ake i te rima pauna, ka pana hoki ia i
taua kareti, taua teihana ranei.
32. Ko nga kai-whiu tarapu i te takiwa o te Rerewe
me raihana e te Tumuaki e tetahi tangata whai mana
ranei o te Rerewe. Ki te whai hara te tangata i ru-
ga i tenei rarangi, ka tika kia tonoa kia utu ia i te
moni kaua e nuku ake i te rima pauna.
33. Kaua tetahi tangata e pokanoa ki runga ki te
atamira o te Rerewe ki te kawe ke i tetahi tangata
haere, i etahi kawenga ranei, i te mea kahore i tonoa e
tetahi tangata haere; kahore hoki te tangata e tukua
ki reira ki te tono mahi pera. Ki te mahi pera teta-
hi tangata, ki te kore ranei e haere ina tonoa e tetahi
o nga tangata o te Rerewe, ka tika kia tonoa kia utu
ia i te moni kaua e nuku ake i te rua pauna.
34. Mehemea ka pokanoa tetahi tangata ki te
whakapiri panui ki nga whare o te Rerewe i te mea
kahore i hoatu he mana e te Tumuaki ki a ia mo te
pera, ka tika kia tonoa ki a ia kia utu ia i te moni,
kaua e nuku ake i te rua pauna.
35. Mehemea ka mahi tetahi tangata i runga i te
ngakau tutu ki te pakaru i etahi o nga arai o nga
matapihi, o nga mea ranei o roto o tetahi kareti, ka
whakakino ranei i tetahi o nga rama, ka whakakino
ranei i tetahi o nga kareti o te Rerewe, ka tika kia
tonoo kia utu ia i te moni kaua e nuku ake i te rima
pauna, engari ka apititia ki taua moni te utu tika mo
nga mea i whakakinongia.
36. E kore rawa tetahi mea e tukua kia hokona i
nga whare o te Rerewe, i te mea kahore e whakaae-
tia e te Tumuaki whakahaere. Ki te whai hara te
tangata i runga i tenei rarangi, ka tika kia tonoa kia
ia kia utu ia i te moni kaua e nuku ake i te rima
pauna.
ia kia utu ia i te moni kaua e nuku ake i te rima
pauna.
37. Kaua rawa tetahi tangata e mahi ana i te Rere-
we, i te waapu ranei, e uru ki te ruma kai; ki te mea
ka tahuri te tangata pera ki te inu i nga wai whaka-
haurangi i roto i aua ruma, ka tika kia pana tonutia
atu ia i runga i tana mahi.
38. Mehemea ka hoatu e tetani tangata tiaki i te ru-
ma kai, i tetahi wai whakahaurangi ki tetahi o nga
kai mahi o te Rerewe, o te waapu ranei, ka tika kia
tonoo ki a ia kia utu i te moni kaua e nuku ake i te
rua pauna, ka tika hoki kia pana tonutia atu ia i tana
mahi.

Mo te harihari Taonga.

39. Kahore a Te Kuini, tetahi tangata ranei kei a ia
    te Rerewe e whakahaere ana, e whakaae kia utua e ia
    te ngaronga o etahi taonga i te mea kahore i tuhia
    tetahi pukapuka whakaaetanga mo aua taonga e te-
    tahi o nga kai-tuhi, tangata whai mana ranei, o te Re-
    rewe. E kore hoki ratou e whakaae kia utua e ratou
    enei mea ina ngaro, ara te moni, nga pukapuka wha-
    kaaetanga moni, nga mea whakapaipai, ringi, kowhatu
    utu nui, koura, hiriwa, nga mea hanga i te koura i te
    hiriwa, nga wati, nga karaihe titiro, nga mea whai tika-
    nga katoa; kahore hoki ratou e whakaae kia utua e
    ratou te pakarutanga o etahi mea e pakaru tere ana, i
    te mea kahore i ata whakaritea tetahi tikanga mo te
    haringa o aua mea; kahore e whakaaetia te ngaronga
    o etahi mea i te ahi (haunga i a ratou mea to kareti
    era atu mea ranei o ratou), te ngaro ranei i runga i te
    mahi a Te Atua, i te mea a etahi tangata whakararu-
    raru, a nga hoa riri ranei; kahore hoki e whakaaetia
    kia utua te matenga o nga mea e kuhu ana ki nga
    pouaka, takai ranei, e kiia ana kahore he kai o roto;
    kahore hoki e whakaaetia kia utua te makukutanga o
    etahi taonga, te raruraru ranei i te roa o te tukunga
    atu.
40. Kahore e whakaaetia kia utua tetahi ngaronga
    taonga, mehemea kahore e whakaaturia nga mea i
    ngaro ki tetahi pukapuka i roto i nga rangi e rua
    mehemea ko etahi anake o nga mea i ngaro i kino ra-
    nei, i roto i nga rangi e whitu ranei i tua atu o te ra
    tika mehemea kua ngaro rawa.
41. Kahore te Tumuaki o te Rerewe e whakaae ki
    te uta taonga e maharatia ana he mea whakamate ta-
    ngata; ma nga tangata e tuku ana i aua tu mea i
    runga i te Rerewe e utu nga mate e puta ake ana i
    aua mea mehemea kahore e whakaaturia te tikanga o
    aua mea i te tukunga ai.
42. Ko nga hua rakau, ko nga ika, ko nga kohikohi,
    ko nga heihei, me era atu mea pera kahore e tango-
    hia atu i roto i nga haora e ono, i muri o te taenga ki
    te wahi i kiia ai hei waihotanga iho, ka tika kia hoko-
    na atu, ahakoa kahore i tukua he kupu ki te tangata
    nana i tuku, ki te tangata ranei mana; ki te hoatu te
    utu o aua mea, haunga ia te utu mo te kawenga me
    era atu raruraru, ka kiia e rite ana tera ki te mea ano
    kua tae rawa aua mea.
43. Ko nga pouaka, aha noa ranei kahore he taonga
    o roto, a kahore e mauria atu i roto i te marama ko-
    tahi i muri o te taenga ki tetahi Teihana, ka ho-
    kona.
44. Ko nga taonga katoa ka puritia e te Rerewe
    kia utua ra ano nga moni mo te utanga, mo te waapu,
    mo te waihotanga ranei i roto i te whare tiaki, kia utua
    ra ano e te tangata nana aua taonga tetahi moni e ti-
    ka ana kia utua e ia. Ki te kore te tangata e tae atu
    ki te tono i nga taonga i roto i nga marama e toru i
    muri o te taenga atu ki te teihana i tukua atu ai ka
    hokona, ko nga moni ka whakaritea hei utu mo aua
    raruraru.
45. Ko nga taonga katoa me mau atu i te teihana,
    e nga tangata nana aua taonga, i roto i nga haora
    kotahi tekau ma rua, i muri iho o te taenga ki reira;
    ki te kore, ki te tiakina e nga tangata o te Rerewe
    me utu e nga tangata na ratou aua mea e rua hereni